ZABYTKI
Wybierz pierwszą literę miejscowości: B C D G H I J K L Ł M N O P R S Ś T W Z Ż
rozmiar czcionki A A A
Architektura sakralna
Brzeźno - kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny

Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Brzeźnie, gmina gm. Lubiszyn, pow. gorzowski


Zlokalizowane na planie wielodrożnicy Brzeźno położone jest na granicy województwa lubuskiego i zachodniopomorskiego. W centrum niewielkiej wsi wzniesiono na rozległym placu orientowany kościół. Teren przykościelny oddzielony jest od pozostałych zabudowań niewysokim płotem drewnianym. W obrębie placu w 1967 r. wzniesiono dzwonnicę. 

Zasadnicze znaczenie dla rozwoju tego terenu miała reformacja, która od lat 30. XVI w. całkowicie zdominowała obszar Nowej Marchii i doprowadziła do upadku katolicyzmu. Po roku 1740, z chwilą powstania Królestwa Pruskiego, rozpoczął się intensywny rozwój obszaru i tzw. kolonizacja fryderycjańska. Założono szereg nowych wsi. Należą do nich między innymi Lubiszyn i Brzeźno. Ówczesny Briesenhorst, czyli Brzeźno założone zostało na dobrach królewskich w roku 1751 przez radcę dworu Nergera, jako kolonia obejmująca ziemie mosińskiego okręgu leśnego. Osadę utworzono w pobliżu istniejącej w Buszowie kuźnicy. Początkowo w miejscowości osiedlonych było 24 kolonistów z Wittenbergii. W roku 1769 sprowadzono kolejnych. W XIX w. obszar przeszedł w ręce Rejencji Frankfurckiej. Wówczas też nastąpił rozwój przemysłu, a Gorzów z Berlinem i Kaliningradem połączono linią kolejową. Rozwijające się intensywnie życie gospodarcze wpłynęło także na rozwój ruchu budowlanego. Na początku XIX w., po przeciwnej stronie jeziora, założono kolejną, nową osadę zwaną Neue Briesenhorst. Początkowo protestancka ludność z Brzeźna uczęszczała na nabożeństwa do zorganizowanej w budynku szkoły sali modlitwy. W roku 1867 wzniesiono obecny kościół. Nie posiadamy informacji na temat ewentualnych remontów obiektu lub zmian, jakie miałyby być w nim wprowadzone. Jednorodny stylistycznie charakter obiektu wskazuje, iż ewentualne prace miały najpewniej charakter doraźnych napraw i remontów.

Kościół w Brzeźnie wzniesiony został na rzucie prostokąta z wyodrębnioną architektonicznie częścią ołtarzową zamkniętą pięciobocznie. Zwartą bryłę świątyni nakryto dachem dwuspadowym, część wschodnią dachem wielospadowym. Elewacje kościoła opracowane zostały jednorodnie poprzez układ konstrukcji słupów i rygli dodatkowo wzbogaconych w narożnikach skrzyżowanymi mieczami. Wypełnienie wykonano z drobnej cegły ceramicznej. Wejście główne wprowadzone zostało na osi elewacji zachodniej. Otwory okienne opracowano z użyciem form neogotyckich – jako dwudzielne ostrołukowo zamknięte. W elewacjach bocznych, na osiach, wprowadzono triforyjny układ okien.

Wnętrze kościoła przekryto stropem belkowym na podciągach. Część ołtarzową oddzielono od nawy snycersko opracowanym łukiem Tudorów. We wnętrzu zachował się pierwotny układ empor obiegających nawę z trzech stron. Z historycznego wyposażenia do dnia dzisiejszego w kościele znajduje się ambona, wtórnie pokryta dekoracją o charakterze marmoryzacji oraz znacznie przekształcona mensa ołtarzowa. Posadzka i ławki są współczesne. Kościół w Brzeźnie wzniesiony został na rzucie prostokąta z wyodrębnioną architektonicznie częścią ołtarzową zamkniętą pięciobocznie. Zwartą bryłę świątyni nakryto dachem dwuspadowym, część wschodnią dachem wielospadowym. Elewacje kościoła opracowane zostały jednorodnie poprzez układ konstrukcji słupów i rygli dodatkowo wzbogaconych w narożnikach skrzyżowanymi mieczami. Wypełnienie wykonano z drobnej cegły ceramicznej. Wejście główne wprowadzone zostało na osi elewacji zachodniej. Otwory okienne opracowano z użyciem form neogotyckich – jako dwudzielne ostrołukowo zamknięte. W elewacjach bocznych, na osiach, wprowadzono triforyjny układ okien. Wnętrze kościoła przekryto stropem belkowym na podciągach. Część ołtarzową oddzielono od nawy snycersko opracowanym łukiem Tudorów. We wnętrzu zachował się pierwotny układ empor obiegających nawę z trzech stron. Z historycznego wyposażenia do dnia dzisiejszego w kościele znajduje się ambona, wtórnie pokryta dekoracją o charakterze marmoryzacji oraz znacznie przekształcona mensa ołtarzowa. Posadzka i ławki są współczesne.

Przybyła w rejon Lubiszyna po wojnie polska ludność katolicka pochodziła z różnych regionów. Kościół w Brzeźnie poświęcono 16 września 1945 r. Obecnie przynależy on do parafii pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Lubiszynie, która po wojnie dwukrotnie była dzielona, najpierw w roku 1950, potem w 1985. O remontach w okresie powojennym wiemy niewiele. Przez szereg lat problem stanowiło zaciekanie, którego oddziaływanie uwidaczniało się we wnętrzu na powierzchni ścian. Kościół odnowiono, usunięto przyczyny zawilgocenia a ponadto wprowadzono nową dekorację malarską o subtelnym charakterze.



M.Szymańska-Dereń
Źródło:
Kościoły zrębowe i szkieletowe województwa lubuskiego
Galeria

BIP
Wojewódzka Rada Ochrony Zabytków
Spis treści: Barbara Bielinis-Kopeć Wprowadzenie PRACE KONSERWATORSKIE I BADANIA Katarzyna Wantuch-Jarkiewicz, Katarzyna Kiełczewska Żagańscy mistrzowie. Joanna Lang „Grosse Kunst” – dekoracja sgraffitowa z  1606...
Zabytek Chroniony Prawem
6
Translate / Übersetzen