Strona główna / Zabytki / Buków - Pałac
Architektura rezydencjonalna

Buków - Pałac

Rozmiar czcionki
A A A
Pałac zlokalizowany jest w zachodniej części wsi, po prawej stronie drogi prowadzącej do Kalska. Położony jest w południowej części zespołu parkowo-folwarcznego. Otoczony roz­ległym parkiem krajobrazowym, za którym od wschodu rozciąga się obszerne podwórze gospodarcze. Prostokątny w rzucie plac zamykają z trzech stron zabudowania folwarczne. Budynek użytkowany jest przez szkołę podstawową w Bukowie.

We wsi znajdowały się dwa majątki wymieniane w źródłach już w XVI wieku, jako folwar­ki „dolny” i „górny”. Na początku XIX wieku Buków należał do trzech właścicieli: Stein­barta, von Wangelina i von Unruha. Około 1836 roku dobra rodzinne sprzedała po zmar­łym mężu wdowa von Wangelin. Posiadłość nabył Georg Wilhelm von Finck. Wkrótce na części zakupionych gruntów wytyczył działkę pod budowę pałacu. Zlokalizował ją naprze­ciwko Folwarku Górnego, przy drodze prowadzącej z Bukowa do Kalska. W 1849 roku zbudował rezydencję dla swojej teściowej i jej dwóch córek, które poślubili później bracia von Gersdorff z Kijów i Głogusza. Od 1859 roku dobra przejęła rodzina von Sydow z po­bliskiego Kalska. Z inicjatywy właścicielki wokół pałacu założony został okazały ogród. Po jej śmierci w 1868 roku majątek kupił sulechowski przemysłowiec – Otto Schultz, właści­ciel fabryki sukna w Sulechowie. W tym samym roku Schultz wydzierżawił pałac w Buko­wie miejscowemu pastorowi Eduardowi Schade, którego żona była córką byłego właścicie­la majątku – von Fincka. Wkrótce państwo Schade opuścili posiadłość przenosząc się do Wolsztyna. W 1870 roku w rezydencji zamieszkał sędziwy generał von Puttkamer z dwie­ma córkami – Larissą i Bianką. Gdy w 1894 roku zmarł w Berlinie a z pałacu wyniesiono meblarskie wyposażenie. Dwa lata później majątek kupił od Schultza koniuszy von Götzen z majątku ziemskiego w Neustadt nad rzeką Dosse, a w 1914 roku odsprzedał go Ericho­wi Schultz, właścicielowi dóbr szlacheckich położonych w Wielichowie, w powiecie śmi­gielskim. Do 1916 roku rezydencja stała pusta, następnie wynajął ją Alexander hrabia von Hardenberg i mieszkał w pałacu wraz z całą rodziną do 1930 roku. W tym czasie Schultz odkupił pozostałe dwa majątki należące w 1885 roku do Hansa barona von Unruh-Bomst i kościoła parafialnego w Sulechowie. W 1922 roku rodzina Schultz przeniosła się z Wie­lichowa do Bukowa. Po śmierci seniora rodu, w 1931 roku spadkobiercą został jego syn – Erich. W tym samym roku przeprowadził renowację pałacu, w którym po zakończeniu prac zamieszkała jego matka – Maria Schultz.

Wzniesiony w 1849 roku pałac, ukształtowany został w konwencji nawiązującej do stylów historycznych z przewagą cech neorenesansu. Założony jest na planie litery „U” o krót­kich skrzydłach bocznych, z ryzalitem pośrodku. Bryła rozczłonkowana, w partii korpu­su i skrzydeł bocznych dwukondygnacyjna, nakryta jest czterospadowymi dachami. Budy­nek akcentuje wysunięta przed lico czterokondygnacyjna wieża zwieńczona belwederem, nakryta dachem płaskim. Fasada zwrócona na wschód z ryzalitem pośrodku, mieszczącym w przyziemiu trzyarkadowe wejście, a nad nim loggie. Boczne skrzydła elewacji zachod­niej zamknięte są trójbocznymi ryzalitami. W przyziemiu między skrzydłami mieści się ta­ras, poprzedzony schodami. Do elewacji północnej przylega parterowy aneks. Ściany bu­dynku przepruwają różnego kształtu otwory okienne i drzwiowe. Elewacje zróżnicowane kompozycyjne posiadają bogatą dekorację, ukształtowaną przez wydatne gzymsy między­kondygnacyjne i boniowanie naroży oraz łagodnie opracowane gzymsy odcinkowe, opa­ski okien i drzwi, lizeny, płyciny i kolumny. Wewnątrz budynku zachował się autentyczny wystrój i wyposażenie, m.in. dekoracje sztukatorskie ścian i sufitów, stolarka drzwi i okien, posadzki i podłogi.

Po wojnie budynek przeszedł na własność Skarbu Państwa i był użytkowany przez PGR. Od 1992 roku w obiekcie mieści się szkoła podstawowa. Po 1945 roku w budynku prze­prowadzono dwa remonty. Pierwszy wykonany przez PGR, wiązał się z wykonaniem do­datkowych wnętrz i odnowieniem elewacji, następny przeprowadzony w latach 50. XX wieku, dotyczył adaptacji budynku na szkołę. Zdemontowano wówczas stalową balustradę z tarasu, zastępując ją murowaną. Z wnętrza pałacu usunięto większość wtórnych ścian.

Małgorzata Lisiecka
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Mirocin Średni, park dworski
Pozostałości założenia dworskiego o pow. 6,5 ha w Mirocinie...
Broniszów - Pałac
Pałac leży w południowej części wsi przy drodze prowadzącej...
Chartów - kościół pw. Przemienienia Pańskiego
Chartów położony jest na uboczu trasy prowadzącej z Poznania...
Przewóz - Ruiny wieży zamkowej
Około 300 m na zachód od placu rynkowego położone są dwa...