Strona główna / Zabytki / Chełmek - Dwory
Architektura rezydencjonalna

Chełmek - Dwory

Rozmiar czcionki
A A A
Dwór I

W skład zespołu dworskiego wchodzą: dwór, budynek folwarczny i park krajobrazowy. Za­chowane dwa budynki dworu usytuowane po stronie południowej i zachodniej podwórza, ustawione do siebie pod kątem prostym, prawdopodobnie pierwotnie połączone. W kata­logu autorstwa S. Kowalskiego budynek I został uznany za dwór obronny powstały w XVI wieku, a drugi obiekt – za oficynę wybudowaną w XVIII wieku. Obie części dworu pełnią obecnie funkcję mieszkalną.

Wieś Chełmek (niem. Kőllmichen, Kőlmchen) ma metrykę średniowieczną. W XVI wie­ku, posiadłość ziemska znajdowała się w rękach rodziny von Kreckwitz, następnie von Dy­herrn i to właśnie z tym rodem należałoby wiązać powstanie dworu obronnego wybudowa­no prawdopodobnie w połowie XVI wieku. Budynek ten zajmował jedynie część wschod­nią istniejącego budynku dworu I. Być może już w 1. poł. XVII wieku zbudowano dru­gi człon budynku od strony zachodniej i połączono go ze starszą siedzibą. W 1758 roku Adam Melchior von Kottwitz sprzedał posiadłość Friedrichowi Carlowi von Schőnaich. W 1845 roku wieś należała do rodziny książęcej Acerenza Pigantelli. Od około 1860 roku majątek był własnością rodziny von Rothenburg. Obiekt został całkowicie przebudowa­ny w 1. poł. XIX wieku. Według T. Andrzejewskiego w pierwszej połowie XX wieku roze­brano budynek łączący oba skrzydła. Po 1945 r. budynki wchodzące w skład zespołu na­leżały do Lasów Państwowych. Obecnie mieszkania w budynkach dworu należą do osób prywatnych.

Budynek I dworu, leżący po stronie południowej podwórza, jest murowany z kamienia i cegły, otynkowany, piętrowy, częściowo podpiwniczony, nakryty dachem czterospado­wym krytym dachówką karpiówką. Dwór został założony na rzucie wydłużonego prosto­kąta z niesymetrycznie umieszczonym ryzalitem w elewacji tylnej i z zachowanym zegarem słonecznym. Elewacje otynkowane, artykułowane są otworami okiennymi otoczonymi skromnymi opaskami wykonanymi w tynku. Fasada budynku zakomponowana jest nie­symetrycznie z dwoma otworami wejściowymi zamkniętymi łukiem odcinkowym. Na osi w zwieńczeniu trójkątny przyczółek. Układ wnętrz dwutraktowy z pomieszczeniami skle­pionymi w trakcie południowym. W ryzalicie mieściła się tzw. czarna kuchnia.



Dwór II

Budynek II jest również murowany z kamienia i cegły, założony na rzucie prostokąta, dwu­kondygnacyjny, podpiwniczony, nakryty dachem czterospadowym, kryty dachówką kar­piówką. Elewacje otynkowane. Proste obramienia okien wykonane w tynku. Wejście do budynku znajduje się pośrodku elewacji północnej. Układ wnętrz dwutraktowy z kory­tarzem między traktami. W pomieszczeniach traktu południowego w parterze występują sklepienia, w pozostałych lokalnościach – sufity.

Po II wojnie światowej w budynkach prowadzono przede wszystkim bieżące remonty i na­prawy. Stolarka okienna została w niektórych mieszkaniach wymieniona na nową.

Kamila Helena Domagalska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Klenica - Dwór i pałac
DwórDwór zwany domem gościnnym usytuowany jest w południowo-zachodniej...
Drzonów, park pałacowy
Założenie pałacowo-parkowe w Drzonowie 54 (niem. Schlesisch...
Brzostowa, park pałacowy
Założenie rezydencjonalno-folwarczne zlokalizowane jest w zach....
Kownaty - Dwór
Niewielka miejscowość, położona jest na uboczu ważniejszych...