Strona główna / Zabytki / Dębowa Łęka - Pałac
Architektura rezydencjonalna

Dębowa Łęka - Pałac

Rozmiar czcionki
A A A
Rezydencja w Dębowej Łęce wraz z założeniem parkowym i folwarkiem znajduje się w pół­nocnej części wsi i usytuowana jest około 500 m na wschód od gotyckiego kościoła pw. św. Jadwigi. Historycznie majątek ten związany jest z folwarkiem górnym (Ober Geyersdorf). Do pałacu przylega założenie parkowe, o znacznie zatartym układzie krajobrazowym. Na wschód od niego znajduje się zabudowa folwarczna z rządcówką, kuźnią, gorzelnią i inny­mi budynkami gospodarczymi.

Nazwa wsi w XV wieku brzmiała Dambowa Lanka czy Dambowalanka. Niemiecka na­zwa wsi to Geyersdorf. W roku 1437 część wsi należała do Marcina Chwalęty. W 1503 roku właścicielami wymieniani byli: Krzysztof Olbrachcicki, Mikołaj Ossowski i Wincen­ty Sierpowski. Sześć lat później Piotr Sierpowski, zapewne syn Wincentego, sprzedał swoje dobra Mikołajowi. W XVI-wiecznych rejestrach podatkowych jako właściciele wsi figuru­ją rodziny Ossowskich i Krzyckich. Dziedziczną własnością Ossowskich była zapewne Dę­bowa Łęka Górna i Średnia, a folwark dolny należał do Krzyckich. W roku 1724 poseso­rami obydwu części wsi byli członkowie rodziny Pawłowskich. W pierwszej połowie XVIII wieku w dobrach Pawłowskich istniał „dwór wielki […] o dwóch piętrach”, w podwó­rzu natomiast „dworek mały […] w lepionkę”. W roku 1743 w dużym dworze mieszkał Franciszek Koszucki. Po jego śmierci w 1752 roku folwark górny kupiła rodzina Łuków i w 1753 roku wybudowała w nim nowy dwór „w lepionkę, pod szkudłami”, którego bu­downiczym był Pakisch. W roku 1814 właścicielem wsi został Aleksander Brodowski – późniejszy dyrektor generalny Ziemstwa Kredytowego w Poznaniu (General Landschafter Director in Posen). W 1845 roku Brodowski w miejsce starej siedziby wybudował nowy pałac w popularnym wówczas w Wielkopolsce typie willi włoskiej. Rezydencja w majątku górnym została przebudowana pod koniec XIX wieku. Projekt przebudowy pałacu łączo­ny jest z kręgiem berlińskiego architekta Stüllera. Od 1865 roku dobra w Dębowej Łęce należały do Johanna F.E. Hofmanna, a od 1881 roku do Stülpnagla, który przed rokiem 1890 przebudował siedzibę. W XX wieku majątek znalazł się w rękach rodziny Lürmann, która posiadała go do 1945 roku. Rezydencja wzniesiona została na rzucie dwóch zestawio­nych prostopadle, zróżnicowanych rozmiarem czworoboków, z kwadratową wieżą w połu­dniowo-wschodnim narożniku skrzydła głównego. Bryła obiektu zróżnicowana gabaryto­wo, z członem głównym dwukondygnacyjnym o użytkowym poddaszu i częścią mniejsza parterową z poddaszem. Obie części nakryte są dachami dwuspadowymi. Dominującym członem bryły jest czterokondygnacyjna wieża narożna. Budynek jest murowany z cegły i dekorowany boniowaniem, opracowanym w tynku. Elewacje skrzydła głównego urozma­icają gzymsy kordonowy i wieńczący z fryzem. Otwory okienne w większości prostokątne w profilowanych opaskach, z płycinami pod parapetem, tylko w partii pozornego ryzalitu zamknięte odcinkowo. Przy ryzalicie dostawiony jest parterowy taras, na którym pierwot­nie posadowione były antykizujące rzeźby. Motyw fryzu wieńczącego oraz kształt kwiato­nów na szczytach budynku są bliźniacze do dekoracji pałacu w Lginiu, co świadczy o tym, że wskazany detal wykonywany był fabrycznie i używany przy projektach włoskich na tym terenie. W parku zachował się starodrzew: kasztanowce, dęby, lipy drobnolistne.

Od 1996 roku nowi właściciele prowadzą w pałacu prace restauratorskie, przywracając mu dawny blask.

Justyna Śmielska-Saniuk
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Dobiegniew - Kościół parafialny p.w. Chrystusa Króla
Metryka fary miejskiej w Dobiegniewie sięga XIV wieku. Gotycką...
Koźla - dwór
Wzniesiony w kon. XVII w., został w 1710 rozbudowany w kierunku...
Żary - kościół filialny pw. św. św Piotra i Pawła
Budowa kościoła, podzielona na dwa etapy, miała miejsce zapewne...
Świbna - Pałac
Pałac wraz z zabudowaniami folwarcznymi oraz niewielkim parkiem...