Strona główna / Zabytki / Gorzyca - Pałac
Architektura rezydencjonalna

Gorzyca - Pałac

Rozmiar czcionki
A A A
Pałac z folwarkiem leży w północno-wschodniej części wsi, w pobliżu południowego brze­gu rzeki Obry. Zabudowania gospodarcze tworzą prostokątny dziedziniec, którego pół­nocnym zamknięciem jest właśnie pałac. Budynek położony jest pomiędzy folwarkiem a parkiem krajobrazowym, malowniczo rozpostartym od strony północnej na skarpie opa­dającej ku rzece Obrze. Zabudowania folwarczne otaczają dziedziniec, zamknięty od pół­nocy sylwetą pałacu, a od południa rządcówką. Pośrodku dziedzińca stoi wysoki gołębnik. Park i murowane ogrodzenie folwarczne odgradza rezydencję od zabudowań wsi o kom­pozycji owalnicy.

Pierwsza wzmianka o Gorzycy (niem. Ober Görzig) pochodzi z dokumentu datowanego na 1303 rok, w którym wymieniony został miejscowy pleban Jan. Wieś pierwotnie należa­ła do rodu Samsonów-Wattów Gorzyckich, aby później, od XVI stać się własnością Buko­wieckich oraz Luków i von Lossow, a następnie Seydlitzów i Kalekreuthów.

Od XVI wieku miejscowy kościół został zajęty przez innowierców, przy poparciu dyspone­tów wsi. Od strony północno-zachodniej szachulcowego kościoła znajduje się kaplica-gro­bowiec wzniesiona w 1. poł. XIX wieku kryjąca szczątki dawnych właścicieli wsi, a przed kościołem leży barokowa kamienna płyta Georga Wilhelma Zeidlitza z 1782 roku, do któ­rego Gorzyca należała w 1. poł. XVIII wieku.

Po 1945 r. majątek był administrowany przez PGR. Od 1993 roku budynek należał do Agencji Nieruchomości Rolnych. Część zespołu folwarcznego była dzierżawiona (rządców­ka i gołębnik), lecz pałac ulegał postępującej destrukcji, niszczony sukcesywnie przez wan­dali. W 2007 roku zabytek sprzedano prywatnemu właścicielowi, który rozpoczął prace za­bezpieczające obiekt przed dalszym niszczeniem.

Pałac powstał prawdopodobnie ok. 1780 roku, następnie w XIX wieku został rozbudowa­ny przez ówczesnych właścicieli – rodzinę von Kalckreuth, którzy zamieszkiwali tu jeszcze w okresie międzywojennym. Dwukondygnacyjna zwarta bryła budynku nakryta została wysokim, czteropołaciowym, łamanym dachem mansardowym. Od wschodu budowla po­siada niewielki ryzalit oraz parterową dobudówkę zamkniętą półkoliście, przy narożu pół­nocno- wschodnim zwieńczoną tarasem, która stanowi przedłużenie sali balowej. Z tarasu do parku prowadziły niegdyś reprezentacyjne schody z ozdobną, murowaną balustradą.

Wnętrze pałacu jest dwutraktowe z wielką sienią na parterze, gdzie znajdowały się repre­zentacyjne schody, prawdopodobnie kominek oraz wejścia do głównych pomieszczeń pa­łacowych.

Remonty wykonywane po II wojnie światowej objęły zmiany w elewacji, które spowodo­wały usunięcie pilastrów i innych detali architektonicznych. W elewacjach podłużnych, re­liktami dawnych podziałów są głowice pilastrów oraz umieszczone pośrodku pozorne ryza­lity, w których znajdują się wejścia do pałacu. Obecnie występuje wiele wtórnych elemen­tów: otwory okienne w dachu mansardowym oraz nowe podziały sal pałacowych. Pomimo zmian wnętrze nadal zachowuje historyczny układ przestrzenny.

Bożena Grabowska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Sieciejów - Dwór
Zespół dworski usytuowany jest w południowo-wschodniej części...
Mirocin Średni - Dwór
Około pół kilometra od skrzyżowania dróg z Kożuchowa do...
Słońsk - Zamek
Miejscowość założona została na południowej terasie nadzalewowej...
Święty Wojciech - Kościół fil. p.w. Św. Wojciecha
Wieś o układzie ulicowo-placowym położona jest w zakolu rzeki...