Strona główna / Zabytki / Gryżyna - Zespół dworsko-parkowy
Architektura rezydencjonalna

Gryżyna - Zespół dworsko-parkowy

Rozmiar czcionki
A A A

Zespół dworsko-parkowy w Gryżynie zlokalizowany jest we wschodniej części wsi, nieda­leko drogi prowadzącej z Krosna Odrzańskiego do Świebodzina. Dwór usytuowany jest w południowej części założenia, natomiast park z dwoma stawami, na terenie którego mie­ści się XIX-wieczne mauzoleum, zajmuje północną część kompleksu.

W średniowieczu Gryżyna (niem. Griesel) znajdowała się w granicach ziem należących do państwa pierwszych Piastów. Pod koniec XII wieku tereny te znalazły się we władaniu Piastów Śląskich. Po 1476 roku, kiedy zmarł książe Henryk IX Głogowski, dobra gryżyń­skie przeszły w ręce Hohenzollernów. Posiadłość ziemska w Gryżynie wymieniana jest jako własność książęca rodu Hohenzollern-Sigmaringer. Hohenzollernowie założyli w Gryżynie nadleśnictwo, którego siedziba znajdowała się w niewielkiej odległości od dworu myśliw­skiego. Obecny dwór wzniesiony został ok. 1820 roku, na zrębach wcześniejszej budowli, o czym świadczą zachowane sklepienia z XVII i XVIII wieku. Jednocześnie z budową no­wej siedziby uregulowano i uporządkowano rozległe założenie parkowe.

Dwór wzniesiony jest na rzucie prostokąta, z elewacją frontową zwróconą w kierunku za­chodnim. Jednokondygnacyjny budynek, posadowiony na wysokim cokole, posiada pod­dasze użytkowe. Dwór nakryty jest dachem mansardowym. Elewacje budynku są pokry­te jednolitym gładkim tynkiem. Fasada zaakcentowana została jedenastoma osiami okien­nymi oraz centralnie umieszczonym gankiem z czterokolumnowym portykiem, zwieńczo­nym tarasem oraz neobarokową facjatą. Podziały horyzontalne podkreślone zostały przez cokołowy gzyms taśmowy oraz gzyms wieńczący. Wejście główne prowadzi przez trójosio­wy ganek. Prostokątne otwory okienne w partii parteru zaakcentowane są wydatnymi pa­rapetami. W partii dachu mieści się grupa trzech wystawek flankujących centralną facjatę. Ponad nimi, w wyższej partii dachu znajdują się lukarny. Elewacja ogrodowa, wschodnia, posiada dziewięć osi okiennych w partii parteru, natomiast w partii przyziemia znajdują się cztery okna oraz pięć otworów drzwiowych. W dachu znajduje się facjata flankowana, ana­logicznie jak w fasadzie, przez grupy trzech mniejszych wystawek. Elewacje boczne – trzy- i czteroosiowe, w partii dachów posiadają pojedyncze okna w kształcie wolego oka.

Po II wojnie światowej dwór w Gryżynie objęło Nadleśnictwo Gryżyna, krtóre zostało w 1971 r. zlikwidowane i włączone do nowo utworzonego  Nadleśnictwa Bytnica. Od 1971 roku, kiedy przeniesiono siedzibę nadleśnictwa do Osiecznicy, dwór nie był użytkowany. W la­tach 70. XX wieku został własnością Lubuskiej Fabryki Zgrzeblarek Bawełnianych w Zie­lonej Górze oraz firmy Lubtour. Przez lata zaniedbywany, w latach 80. XX wieku docze­kał się remontu związanego z adaptacją na pensjonat. Obecnie dwór znajduje się w zado­walającym stanie technicznym.


Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Zielona Góra - Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej
Barokową budowlę wzniesiono w konstrukcji ryglowej na rzucie...
Zielona Góra - willa przy ul. Ułańskiej 7
Willa położona przy ul. Ułańskiej 7 w Zielonej Górze została...
Zielona Góra - Ratusz
 Ratusz wzniesiony w centrum placu rynkowego zwrócony został...
Zielona Góra - Dawne Zakłady Przemysłu Wełnianego „Polska Wełna”
Pierwszą przędzalnię wełny w Zielonej Górze wybudował w...