Strona główna / Zabytki / Jeziory - Zespół pałacowo-parkowo-folwarczny
Architektura rezydencjonalna

Jeziory - Zespół pałacowo-parkowo-folwarczny

Rozmiar czcionki
A A A
Zespół pałacowo-parkowo-folwarczny usytuowany jest w północno-zachodniej części wsi, przy trasie Świebodziń – Babimst. Założenie składa się z części rezydencjonalnej z pałacem i parkiem, zlokalizowanej po południowej stronie zespołu, oraz części gospodarczej, miesz­czącej się po stronie północnej. Pierwotnie pałac leżał w centrum historycznego założenia, jednakże do czasów współczesnych nie zachowało się tzw. „małe podwórze”.

Pierwszy raz Jeziory są wzmiankowane w 1427 roku, w aktach biskupstwa poznańskie­go, w związku z istniejącym tam ówcześnie kościołem pw. Urszuli i Towarzyszek (Jedena­stu Tysięcy Dziewic). W 1477 roku Caspar von Schlichting, rycerz najemny zakonu krzy­żackiego, zakupił Rakowice koło Sulechowa, a niedługo później Jeziory, Ojerzyce i Rze­czycę. Jego syn, również Caspar, tytułujący się mianem „z Jezior” uważany jest za proto­plastę wszystkich Schlichtingów mających majątki na zachodnich obrzeżach Wielkopol­ski. Schlichtingowie władali tymi ziemiami do 1731 roku, kiedy to jeziorski majątek zo­stał sprzedany von Briesenom. Przez pewien czas dzierżawcą ich dóbr był Johann Gottlob Gardt. Według spisu z około 1790 roku w Jeziorach znajdował się wówczas kościół kato­licki, plebania, szkoła, gospoda, wiatrak, kuźnia oraz folwark i dwór. Dysponentami ma­jątku byli wtedy Hans Henrich von Briesen i jego syn, Friedrich Ludwig, spokrewnieni z rodziną von Schlichting z Myszęcina. Na początku XIX wieku majątkiem władały kolej­no rodziny: von Schkopp, von Dyhren i von Stropp. Około 1824 roku Jeziory zakupił Jo­hann Michael Schneider, którego potomkowie, głównie wojskowi, pozostali w posiadaniu tych ziem przez następny wiek. Ostatnim właścicielem majątku w Jeziorach przed wybu­chem II wojny światowej była rodzina Scherz.

Pałac został wzniesiony przez rodzinę Schneider około połowy XIX wieku. Przy jego bu­dowie wykorzystano wcześniejszą siedzibę, dostawiając do niej aneks z wieżą. Całość ujed­nolicono w stylu eklektycznym z dominującymi elementami neogotyckimi, naśladujący­mi angielski gotyk perpendykularny. Przejawia się to m.in. w formie otworu wejściowego zamkniętego łukiem Tudorów, linearnych gzymsach naczółkowych załamanych w dół pod kątem prostym, czy geometrycznym kształcie attyki wieńczącej pseudoryzalit.

Pałac założony jest na planie prostokąta z prostokątnym aneksem i od wschodu wieżą na planie koła. Budowla jest podpiwniczona, posadowiona na wysokim cokole. Korpus głów­ny pałacu ma dwie kondygnacje nakryte dachem czterospadowym. Trzykondygnacyjny aneks nakryty jest dachem trzyspadowym, zaś wieża, tej samej wysokości co aneks, dachem w formie stożka zwieńczonego iglicą. Fasada złożona jest z dziewięcioosiowego korpusu głównego i dwuosiowego aneksu. Cześć środkowa korpusu głównego zaakcentowana jest pseudoryzalitem zwieńczonym attyką ze sterczynami. Elewację artykułują w poziomie pro­filowane gzymsy cokołowy, podokienny, podwójny międzykondygnacyjny oraz koronują­cy z fryzem arkadowym. Podział horyzontalny dodatkowo podkreślają boniowania zajmu­jące prawie całą powierzchnię elewacji, a także linearne gzymsy umieszczone nad wszyst­kimi otworami okiennymi i drzwiowymi. Wejście główne do pałacu umieszczone jest w osi ryzalitu, boczne zaś w narożniku, po stronie północno-wschodniej. Wszystkie otwo­ry okienne są prostokątne i ujęte w profilowane obramienia. Pozostałe elewacje artykuło­wane są analogicznie jak fasada.

Po II wojnie światowej w założeniu pałacowym w Jeziorach utworzono PGR podległe PGR w Lubinicku. W latach 80. XX wieku prowadzono prace remontowe przy pałacu, obejmujące m.in. przełożenie dachu, wykonanie nowych stropów i betonowej klatki scho­dowej. Remont jednakże przerwano. Obecnie pałac stanowi własność Agencji Rolnej Skar­bu Państwa. Jest nieużytkowany i popada w ruinę.

Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Żagań - Park pałacowy
Wokół pałacu powstało urządzone z wielkim gustem założenie...
Żagań - zespół poklasztorny augustianów
Zespół poklasztorny augustianów (pl. Klasztorny...
Żagań - Kościół św. Piotra i Pawła
Historia kościoła sięga 1272 roku, kiedy to książę Konrad...
Żagań - Pałac
Położony jest na południowo-wschodnim obrzeżu starego miasta,...