Strona główna / Zabytki / Kamień - Zespół pałacowo-parkowo-folwarczny
Architektura rezydencjonalna

Kamień - Zespół pałacowo-parkowo-folwarczny

Rozmiar czcionki
A A A
Zespół pałacowo-parkowo-folwarczny usytuowany jest w północno-zachodniej części wsi. W skład zespołu wchodzi część rezydencjonalna, składająca się z pałacu i otaczającego go parku krajobrazowego oraz cześć folwarczna, którą tworzą budynki gospodarcze skupio­ne wokół podwórza. Założenie ma kompozycję osiową, którą podkreśla droga prowadzą­ca z południa na północ, wiodąca do bramy przed pałacem, oraz drogi boczne, biegnące od zachodu i wschodu. Tą ostatnią tworzy aleja mieszana przechodząca w lipową. Na skra­ju założenia po zachodniej stronie znajduje się willa. Dominantę architektoniczną całości stanowi usytuowany na osi pałac poprzedzony owalnym podjazdem z kamienną fontan­ną umieszczoną pośrodku.

Kamień to miejscowość o metryce średniowiecznej. Wraz z Morskiem, Łochowicami i Go­stchorzem należał do Parafii Św. Andrzeja w Krośnie Odrzańskim. W XVIII wieku Ka­mień i Morsko były własnością rodziny von Vogel. W 1764 roku zadłużony majątek na­był urzędnik z Krosna, Peter Gottlib Bernahrd Bochden. W 1837 roku jego syn sprzedał dobra Jacobowi Casparowi. Zmarł on rok później pozostawiając mienie żonie, Emmie, i dzieciom: Albertynie, Georgowi, Sophie, Maksowi i Teodorowi. W połowie XIX wie­ku, w związku z regulacją i reformą rolną, z majątku Kamień wydzielono gospodarstwa dziesięciu chłopom, tworząc osobną gminę wiejską. W 1855 roku, po spłaceniu rodzeń­stwa, jedynym właścicielem Kamienia został Georg Caspar. Następnie dobra odziedziczy­ła jego córka Marie, która wraz z mężem mieszkała na stałe w Roztoku. W 1892 roku ma­jątek należał do Radcy Kamery z Berlina, Paula Friedricha Egera, a w 1897 roku, do Car­la Wilhelma Egera. Ostatnim właścicielem Kamienia przed wybuchem II wojny świato­wej był Królewski Nadleśniczy, Eberhardt von Groote. W latach 30. XX wieku wzniósł on pałac, przypuszczalnie na miejscu pierwotnej, niezachowanej siedziby właścicieli ma­jątku. Dostępne materiały nie pozwalają jednoznacznie określić lokalizacji i wyglądu pier­wotnej rezydencji.

Architektura rezydencji utrzymana jest w nurcie późnego historyzmu i nawiązuje do baro­ku w jego reprezentacyjnym wydaniu. Budowla założona jest na planie prostokąta z pro­stokątnym tarasem przy elewacji frontowej oraz prostokątną werandą przy elewacji ogro­dowej. Zwarta bryła dwukondygnacyjnego, podpiwniczonego pałacu nakryta jest wyso­kim czterospadowym dachem z wystawkami. Fasada, zwrócona w kierunku zachodnio-po­łudniowym, zakomponowana jest symetrycznie jako jedenastoosiowa z trójosiowym ryza­litem w części centralnej, zwieńczonym niewielkim tarasem i facjatą w partii dachowej. W osi ryzalitu mieści się portal wejściowy. Rytmicznie rozmieszczone, prostokątne otwo­ry okienne ujęte są w wąskie opaski. Pozostałe elewacje – boczne dwuosiowe, ogrodowa ośmioosiowa, opracowane są analogicznie, jednakże skromniej.

W budynku zachowała się częściowo historyczna stolarka okienna i drzwiowa, a także ory­ginalna snycerka klatek schodowych.

Po II wojnie światowej majątek został przejęty na rzecz Skarbu Państwa. W latach 60. i 70. XX wieku pałac był remontowany i przystosowany do potrzeb szkoły Technikum Rolni­czego. Wykonano wówczas nowe pokrycie dachu, częściowo wymieniono stolarkę okien­ną, a we wnętrzu wprowadzono nowe ścianki działowe. Ponad tarasem, od strony ogro­du, stworzono balkon, a w piwnicach urządzono kuchnię i stołówkę. Obecnie całe zało­żenie znajduje się w rękach prywatnych. Nowy właściciel wymienił pokrycie dachowe na dachówkę zakładkową. Obiekt znajduje się w zadowalającym stanie zachowania, jednak­że pozostaje nieużytkowany.

Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Toporów - Pałac
Pałac w Toporowie, wraz z parkiem i założeniem folwarcznym,...
Biecz - Pałac
Biecz leży przy drodze z Lubska do Gubina. Zespół pałacowy...
Krasne Dłusko - pałac
Zbudowany na pocz. XX w., został w 2. poł. tego stulecia powiększony...
Brzeźnica, gm. Dąbie - park pałacowy
Założenie pałacowo-parkowe położone w pd. części wsi Brzeźnica...