Strona główna / Zabytki / Kamionka - Zespół dworsko-folwarczny
Architektura rezydencjonalna

Kamionka - Zespół dworsko-folwarczny

Rozmiar czcionki
A A A
Zespół dworsko-folwarczny usytuowany jest w północnej części wsi Kamionka. Założenie składa się z części rezydencjonalnej, którą tworzy rezydencja wraz z parkiem, oraz podwó­rza gospodarczego wraz z zabudową gospodarczą. Dwór, usytuowany w centrum założenia, stanowi jego dominantę architektoniczną.

Historia wsi sięga średniowiecza. Przypuszczalnie pod koniec XIII wieku swój folwark miał tu komes Jeschko (Jeschko de Steynburn). Po 1685 roku Kamionka została własno­ścią Hansa Christopha von Berge, pochodzącego z Niwisk, który nabył wieś od rodziny von Kottwitz z Broniszowa. U schyłku swego życia Hans przekazał Niwiska synowi Geor­gowi Rudolphowi, sam zaś z żoną osiadł w Kamionce, gdzie zmarł w 1721 roku. Po bezpo­tomnej śmierci jago syna, w 1742 roku, Kamionka wraz z Niwiskami, Kaczeńcami i Pierz­winem została własnością Hansa Juliusza hrabiego von Schweinitz, który osiadł w Niwi­skach. Dobra kolejno dziedziczył jego syn, Hans Friedrich von Schweinitz, i wnuk, Hans Melchior von Schweinitz. Około 1844 roku Kamionka weszła w skład majętności barona von Tschammer-Quarnitz z Broniszowa. W XIX i na początku XX wieku kolejnymi wła­ścicielami byli: von der Hölle, dzierżawcą zaś Deus; w 1891 roku pani Gläsemer z domu Patch, rządcą zaś Max Gläsemer, w 1898 roku Hermann Hellmich, w 1912 roku Wenzel graf von Puckler, a rządcą Paul Luttert; w 1925 roku Pribilla, z kolei od 1934 roku do koń­ca II wojny światowej majątek należał do Maxa Wehnera, zarządcą zaś był O. Heberlach.

Dwór, będący najstarszym elementem zespołu, powstał – wg różnych źródeł – w 2. poł. lub pod koniec XVII wieku. Przypuszczalnie budowę podjął Hans Christoph von Berge z Niwisk. Około 1850 roku rezydencję gruntownie przebudowano, nadając jej obecną, późnoklasycystyczną formę.

Murowany z kamienia i cegły, tynkowany dwór założony jest na planie prostokąta, z wnę­trzem w układzie dwutraktowym. Elewacja frontowa zwrócona jest na południe. Piętro­wy, nakryty niskim, czterospadowym dachem budynek jest w całości podpiwniczony. Bry­ła budowli jest symetryczna i zwarta. Dziesięcioosiowa fasada dworu posiada skromną de­korację architektoniczną ograniczoną do prostych parapetów podokiennych oraz profi­lowanych, prostych naczółków wieńczących otwory okienne piętra. Między naczółkami okien piętra a gzymsem okapnikowym znajduje się szereg kwadratowych otworów okien­nych doświetlających poddasze. Pozostałe elewacje, północna – sześcioosiowa, wschodnia – trzy- i zachodnia – pięcioosiowa, opracowane są analogicznie. Na elewacji tylnej i bocz­nych zachował się częściowo gzyms międzykondygnacyjny w formie gładkiego pasa, na elewacji północnej ozdobionego żłobkowaniem. Do obiektu prowadzą trzy wejścia. Wej­ście główne, umieszczone jest w szóstej osi od zachodu w elewacji frontowej, wejścia bocz­ne mieszczą się w elewacji wschodniej i zachodniej. Wszystkie wejścia poprzedzone są mu­rowanymi schodami.

Po II wojnie światowej założenie przekształcono w PGR. W latach 60. i 70. XX wieku prowadzono remont dworu, podczas którego otynkowano wszystkie elewacje, przełożo­no pokrycie dachowe i założono nowe rynny. Wówczas usunięto także wydatny profilowa­ny gzyms międzykondygnacyjny. Obecnie dwór stanowi własność Agencji Nieruchomości Rolnych. Małą część budynku zamieszkuje jedna rodzina. Pozostała powierzchnia pozosta­je nieużytkowana. Dwór wymaga remontu.

Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Gorzów Wlkp., park szpitalny przy ul. Walczaka 42
Założenie parkowo-szpitalne zlokalizowane jest na wsch. od...
Gorzów Wlkp.
We wczesnym średniowieczu przy ujściu rzeki Kłodawki do Warty...
Gorzów Wlkp. - Kościół katedralny p.w. WNMP
Świątynia powstała w wyniku długotrwałego procesu budowlanego,...
Gorzów Wlkp., park przy willi przy ul. Kobylogórskiej 77
Park zlokalizowany jest w dzielnicy Zamoście przy ulicy Kobylogórskiej...