Strona główna / Zabytki / Kamionka - Zespół dworsko-folwarczny
Architektura rezydencjonalna

Kamionka - Zespół dworsko-folwarczny

Rozmiar czcionki
A A A
Zespół dworsko-folwarczny usytuowany jest w północnej części wsi Kamionka. Założenie składa się z części rezydencjonalnej, którą tworzy rezydencja wraz z parkiem, oraz podwó­rza gospodarczego wraz z zabudową gospodarczą. Dwór, usytuowany w centrum założenia, stanowi jego dominantę architektoniczną.

Historia wsi sięga średniowiecza. Przypuszczalnie pod koniec XIII wieku swój folwark miał tu komes Jeschko (Jeschko de Steynburn). Po 1685 roku Kamionka została własno­ścią Hansa Christopha von Berge, pochodzącego z Niwisk, który nabył wieś od rodziny von Kottwitz z Broniszowa. U schyłku swego życia Hans przekazał Niwiska synowi Geor­gowi Rudolphowi, sam zaś z żoną osiadł w Kamionce, gdzie zmarł w 1721 roku. Po bezpo­tomnej śmierci jago syna, w 1742 roku, Kamionka wraz z Niwiskami, Kaczeńcami i Pierz­winem została własnością Hansa Juliusza hrabiego von Schweinitz, który osiadł w Niwi­skach. Dobra kolejno dziedziczył jego syn, Hans Friedrich von Schweinitz, i wnuk, Hans Melchior von Schweinitz. Około 1844 roku Kamionka weszła w skład majętności barona von Tschammer-Quarnitz z Broniszowa. W XIX i na początku XX wieku kolejnymi wła­ścicielami byli: von der Hölle, dzierżawcą zaś Deus; w 1891 roku pani Gläsemer z domu Patch, rządcą zaś Max Gläsemer, w 1898 roku Hermann Hellmich, w 1912 roku Wenzel graf von Puckler, a rządcą Paul Luttert; w 1925 roku Pribilla, z kolei od 1934 roku do koń­ca II wojny światowej majątek należał do Maxa Wehnera, zarządcą zaś był O. Heberlach.

Dwór, będący najstarszym elementem zespołu, powstał – wg różnych źródeł – w 2. poł. lub pod koniec XVII wieku. Przypuszczalnie budowę podjął Hans Christoph von Berge z Niwisk. Około 1850 roku rezydencję gruntownie przebudowano, nadając jej obecną, późnoklasycystyczną formę.

Murowany z kamienia i cegły, tynkowany dwór założony jest na planie prostokąta, z wnę­trzem w układzie dwutraktowym. Elewacja frontowa zwrócona jest na południe. Piętro­wy, nakryty niskim, czterospadowym dachem budynek jest w całości podpiwniczony. Bry­ła budowli jest symetryczna i zwarta. Dziesięcioosiowa fasada dworu posiada skromną de­korację architektoniczną ograniczoną do prostych parapetów podokiennych oraz profi­lowanych, prostych naczółków wieńczących otwory okienne piętra. Między naczółkami okien piętra a gzymsem okapnikowym znajduje się szereg kwadratowych otworów okien­nych doświetlających poddasze. Pozostałe elewacje, północna – sześcioosiowa, wschodnia – trzy- i zachodnia – pięcioosiowa, opracowane są analogicznie. Na elewacji tylnej i bocz­nych zachował się częściowo gzyms międzykondygnacyjny w formie gładkiego pasa, na elewacji północnej ozdobionego żłobkowaniem. Do obiektu prowadzą trzy wejścia. Wej­ście główne, umieszczone jest w szóstej osi od zachodu w elewacji frontowej, wejścia bocz­ne mieszczą się w elewacji wschodniej i zachodniej. Wszystkie wejścia poprzedzone są mu­rowanymi schodami.

Po II wojnie światowej założenie przekształcono w PGR. W latach 60. i 70. XX wieku prowadzono remont dworu, podczas którego otynkowano wszystkie elewacje, przełożo­no pokrycie dachowe i założono nowe rynny. Wówczas usunięto także wydatny profilowa­ny gzyms międzykondygnacyjny. Obecnie dwór stanowi własność Agencji Nieruchomości Rolnych. Małą część budynku zamieszkuje jedna rodzina. Pozostała powierzchnia pozosta­je nieużytkowana. Dwór wymaga remontu.

Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Gorzów Wlkp. - Spichlerz
Na krajobraz kulturowy miasta składają się także zachowane...
Gorzów Wlkp.
We wczesnym średniowieczu przy ujściu rzeki Kłodawki do Warty...
Gorzów Wlkp., park przy willi przy ul. Kobylogórskiej 77
Park zlokalizowany jest w dzielnicy Zamoście przy ulicy Kobylogórskiej...
Gorzów Wlkp., park szpitalny przy ul. Walczaka 42
Założenie parkowo-szpitalne zlokalizowane jest na wsch. od...