Strona główna / Zabytki / Kręcko - Dwór
Architektura rezydencjonalna

Kręcko - Dwór

Rozmiar czcionki
A A A
Kręcko położone jest 6 km na północ od Babimostu, przy drodze lokalnej, prowadzącej ze Zbąszynka do Brudzewa. Założenie składa się z części rezydencjonalnej, gospodarczej i kolonii mieszkalnej, utworzonej dla pracowników folwarku. Dwór usytuowany jest na sty­ku części rezydencjonalnej i gospodarczej. Po jego północnej stronie znajduje się podwórze z zabudową gospodarczą, po południowej dawny ogród warzywny, zaś na wschód rozpo­ściera się park krajobrazowy, graniczący z rezerwatem przyrody „Kręcki Łęg”. Folwark oto­czony jest ceglanym murem z bramą z 1. poł. XIX wieku.

Historia Kręcka sięga średniowiecza. Miejscowość pierwszy raz wzmiankowana jest w do­kumencie z 1293 roku, w związku z nadaniem przez kasztelana zbąszyńskiego niejakie­mu Teodorykowi 14 łanów ziemi we wsi. Od tego czasu Kręcko stanowiło dobra szlachec­kie. W 1440 roku ówczesny właściciel majątku – Materna Budziszyn-Kręski, uzyskał zgo­dę Władysława Warneńczyka na lokację miasta na trenie Kręcka na prawie magdeburskim, która jednakże nie doszła do skutku. W następnym stuleciu dobra kręckie były własno­ścią rodu Radlewicz-Kręskich, którzy w 1570 roku sprzedali je Jerzemu Dziembowskiemu. W rękach Dziembowskich, polskiej rodziny szlacheckiej wyznania protestanckiego, Kręc­ko wraz z pobliskim Bledzewem pozostało przynajmniej do końca XVIII wieku. W 2. poł. XIX wieku majątek został własnością Ericha von Tiedemanna. Ród von Tiedemann dys­ponował tymi dobrami do zakończenia II wojny światowej.

W latach 80. XIX wieku Kręcko wraz z folwarkami Stradzewo i Winnica miało łączną po­wierzchnię gruntów 936 ha, z czego około 590 ha liczyły grunty orne, ponad 230 ha lasy, a ponad 80 ha łąki. W folwarku działała gorzelnia parowa, a w folwarku Smardzewo pro­wadzono hodowlę owiec.

Założenie folwarczne w Kręcku powstało prawdopodobnie na przełomie XVIII i XIX wie­ku. Dwór wybudowany został na początku XIX stulecia dla rodziny Dziembowskich. Nie­co wcześniej, bo w końcu XVIII wieku, założono niewielki park krajobrazowy. Kiedy oko­ło 1850 roku na jego terenie von Tiedemann wzniósł okazały neogotycki pałac, dotych­czasową rezydencję zdegradowano do roli oficyny, w której ulokowano mieszkania dla pra­cowników folwarku oraz pomieszczenia gospodarcze.

Dawna siedziba, pozbawiona wyraźnych cech stylowych, rozplanowana jest na rzucie pro­stokąta, z wnętrzem w układzie dwutraktowym. Elewacja frontowa zwrócona jest w kie­runku południowym. Budynek wzniesiony jest częściowo w konstrukcji szachulcowej, z murowaną z cegły częścią wschodnią, dobudowaną w końcu XIX wieku. Parterowy obiekt nakrywa dach naczółkowy z wystawkami. Gładkie, tynkowane elewacje przepruwa­ją jedynie nieregularnie rozmieszczone otwory okienne.

Po II wonie światowej majątek w Kręcku upaństwowiono i oddano w użytkowanie Gospo­darstwu Hodowli Roślin podległemu GHR w Kosieczynie. W dworze ulokowano miesz­kania dla pracowników gospodarstwa. W wyniku wielokrotnych przebudów rezydencja zatraciła cechy stylowe. Nadal pełni funkcję mieszklaną.

Wspomniany neogotycki pałac, wybudowany przez von Tiedemannów, został zniszczony przez wojska rosyjskie w 1945 roku.

Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Kożuchów - dwór
Związany z majątkiem Podbrzezia Dolnego, wzniesiony został...
Dłużek - Pałac
Pałac w Dłużku, położony w zachodniej części wsi, stanowi...
Mironice - Dwór
Dwór w Mironicach zlokalizowany jest we wschodniej części...
Henryków -
Założenie pałacowo-parkowo-folwarczne położone jest w zachodniej...