Strona główna / Zabytki / Kursk - Pałac
Architektura rezydencjonalna

Kursk - Pałac

Rozmiar czcionki
A A A
Pałac w Kursku położony jest w północnej części wsi o układzie regularnej owalnicy, na po­łudniu od nawsia, po wschodniej stronie drogi. Pałac odgradza od drogi duży dziedziniec, a wokół rozciąga się – aż do brzegu jeziora Kursko, rozległy park krajobrazowy. Na połu­dnie od pałacu rozlokowana jest zabudowa folwarku.

Miejscowość Kursko (Corsike, Kurzig Rtg.) składa się z dwóch części, północnej, o śre­dniowiecznej metryce, wzmiankowanej w 1260 roku, oraz południowej, tzw. Nowego Kurska o formie wielodrożnicy, powstałej w XX wieku, gdy ówczesna właścicielka wsi, Ot­tonia Kalckreuth, sprzedała w 1923 roku część gruntów berlińskiej komisji kolonizacyjnej. Zespół pałacowo-parkowy znajduje się w tej północnej, starszej części wsi. Miejscowość była własnością prywatną rodu Kurskich, z których najbardziej znaną postacią był bernar­dyn, Maciej Kurski, sufragan poznański w latach 1659-1661. Kurscy władali wsią aż do pocz. XVII wieku, gdy majątek sprzedano rodzinie Bronikowskich. W 1754 roku jako ko­lejnego właściciela wymienia się Adama Leonarda von Kalckreuth, skoligaconego z Broni­kowskimi. Rodzina von Kalckreuth posiadała majątek w Kursku aż do 1945 roku.

Po II wojnie światowej pałac przekształcono na ośrodek kolonijny, potem przekazano po­znańskiej AWF, a w latach 90. XX wieku skomunalizowano i sprzedano.

Rezydencja szlachecka wzniesiona w końcu XVIII wieku została gruntowanie przebudo­wana w stylu neoklasycystycznym, z elementami historyzującymi, w latach 1875-1880 przez Jana Zygmunta von Kalckreutha. Budowla posadowiona została na rzucie prostoką­ta. Główna elewacja zwrócona jest ku dziedzińcowi, w kierunku południowo-zachodnim. Narożniki fasady akcentują centralne wieże: po stronie północnej na rzucie koła, a po stro­nie południowej sześcioboku foremnego. W elewacji bocznej, zachodniej na osi central­nej znajduje się ryzalit, do którego dostawiono wtórną dobudówkę. Bryła budynku jest zróżnicowana wysokościowo. Partia środkowa jest wyższa, dwukondygnacjowa, zamknię­ta dachem dwuspadowym i zwieńczona trójkątnym tympanonem. Partie boczne są niższe, nakryte niezależnymi dachami dwuspadowymi. Ilość kondygnacji budowli dostosowana jest do rzeźby terenu. Posadowienie pałacu na skarpie opadającej w kierunku południo­wo-wschodnim sprawia, że po stronie północno-wschodniej budynek jest dwukondygna­cyjny, z trzykondygnacyjnym ryzalitem, a po stronie południowo-zachodniej jednokondy­gnacyjny. Wieloosiowe elewacje wzbogaca klasycystyczny detal architektoniczny: bonio­wanie, profilowane gzymsy i opaski, kroksztyny podokapowe w formie konsoli, a w elewa­cji tylnej płyciny podokienne i podokapnikowe, wypełnione dekoracją kwiatową.

Dwutraktowe wnętrze różni się szerokością traktów. W połowie budynku, pomieszczenia w trakcie od strony parku, po prawej stronie ryzalitu są szersze. Znajdują się tam sale re­prezentacyjne. Mamy tu dobrze zachowany wystrój sali balowej z drewnianą podłogą, uło­żoną z kwadratowych płycin oraz ze sztukateriami na suficie i stolarką drzwi. Sztukatorski wystrój zachował się również w dwóch innych salach położonych obok sali balowej.

Obecnie w pałacu trwają prace adaptacyjne, których celem jest przystosowanie budynku do funkcji turystycznej.

Bożena Grabowska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Tylewice, park dworski
Park znajduje się w środkowej części wsi Tylewice (niem....
Łagów, gm. Łagów, pow. świebodziński
Niewiele jest miejscowości w Polsce, gdzie naturalne walory...
Koźla - dwór
Wzniesiony w kon. XVII w., został w 1710 rozbudowany w kierunku...
Rybaki - kościół pw. Najświętszego Serca Pana Jezusa
Niewielka wieś Rybaki, położona w gminie Maszewo, posiada...