Strona główna / Zabytki / Lubień - Pałac
Architektura rezydencjonalna

Lubień - Pałac

Rozmiar czcionki
A A A
Pałac znajduje się w południowo-wschodniej części miejscowości, na południe od dro­gi wiejskiej. Budynek zlokalizowany jest pośrodku dziedzińca folwarcznego utworzone­go przez budynki gospodarcze i powiązany został w sensie przestrzennym z parkiem krajo­brazowym, rozpościerającym się na południe od tylnej elewacji budynku. Dostęp na dzie­dziniec folwarczny znajduje się od strony drogi wiejskiej, przez przejazd pomiędzy budyn­kami gospodarczymi oraz od strony zachodniej, wygrodzonej częściowo ceglano-kamien­nym ogrodzeniem.

Lubień to miejscowość o metryce średniowiecznej, o której najstarsza wzmianka pochodzi ze spisu dóbr sulęcińskich templariuszy sporządzonego w 1286 roku. W późniejszym cza­sie wieś była podzielona na dwa działy własnościowe, którymi władali przedstawiciele ro­dów rycerskich von Rotsch i von Schlabrendorf.

W 1536 roku miejscowość znalazła się w posiadaniu rodziny von Selchow, która włada­ła tutejszymi dobrami jeszcze w połowie XVIII wieku. Z działalnością fundacyjną przed­stawicieli tego rodu wiązać należy realizację w 1654 roku kolejnej świątyni wiejskiej. Z ich inicjatywy powstało również założenie folwarczne wraz z dworem, którego fragmenty za­chowały się we wschodniej części pałacu. Następnie majątek był w posiadaniu barona Fo­quette. Około 1800 roku należał do żony hrabiego Heinricha von Reuss z domu von Kno­belsdorf i w rok później do rodziny von Zulow. W 1816 roku majątek stał się własnością kapitana Heinricha Wilhelma von Sprenger. Około 1830 roku dwór został rozbudowany o skrzydło północne i partię skrzydła południowego. W posiadaniu rodziny von Sprenger majątek znajdował się do 1870 roku. W kolejnym dziesięcioleciu należał do rodziny Hey­mann. Od ok. 1880 roku jako właściciel majątku wymieniany jest Ernst Neumann, które­go spadkobiercy władali tutejszymi dobrami do 1945 roku. Około 1900 roku przeprowa­dzono w pałacu prace budowlane, polegające na rozbiórce skrzydła północnego i budowie traktu północnego, połączonego ze skrzydłem południowym i wschodnim w jedną bryłę. Obiekt otrzymał wówczas neoklasycystyczny kostium stylistyczny.

Po 1945 roku majątek ziemski został znacjonalizowany. W zespole folwarcznym mieścił się Zakład Rolny należący do PPGR Ośno Lubuskie. W pałacu urządzono biura oraz miesz­kania pracownicze. W ostatnich latach zespół folwarczny wraz z pałacem był własnością kolejno kilku spółek.

Pałac wzniesiono w kilku, co najmniej trzech fazach budowlanych, począwszy od poło­wy XVII wieku do około 1900 roku. Budynek jest murowany z kamienia i cegły, o tyn­kowanych elewacjach. Obiekt jest w części podpiwniczony, dwukondygnacyjny z częścio­wo użytkowym poddaszem. Pałac założony jest na planie prostokątnym z wyodrębnio­nym ryzalitem w części północno-wschodniej. Przy elewacji wschodniej usytuowany jest czworoboczny ganek z balkonem, przy elewacji południowej znajduje się taras wzniesiony na planie półkola. Północno-zachodni narożnik zaakcentowany został cylindryczną wie­żą. Obiekt pokryty jest dachem wielopołaciowym, czterospadowym z wyodrębnioną poła­cią nad częścią północno-wschodnią. Po stronie zachodniej wierzchołek dachu jest ścięty i posiada formę stropodachu ze świetlikiem. Narożna wieża zakończona jest tarasem i smu­kłym, stożkowym hełmem.

Elewacje budynku zdobione są boniowaniem, podzielone horyzontalnie gzymsem mię­dzykondygnacyjnym i zwieńczone uskokowym gzymsem koronującym. Kompozycje ele­wacji opracowano w sposób zróżnicowany, arytmicznie i asymetrycznie. Elewacja fronto­wa jest pięcioosiowa z wejściem poprzedzonym gankiem, przesuniętym od osi w kierun­ku północnym. Elewacja północna – ośmioosiowa, natomiast w części ryzalitu czteroosio­wa. Elewacja południowa jest dziewięcioosiowa, zachodnia – dwuosiowa w dolnej kondy­gnacji i trzyosiowa w górnej.

Pomieszczenia pałacu zakomponowane zostały w układzie dwuipółtraktowym z reprezen­tacyjnym hollem i poprzecznym korytarzem międzytraktowym. Stropy w piwnicach są ce­ramiczne, odcinkowe. W pomieszczeniach na parterze i piętrze zastosowano stropy bel­kowe, z podsufitką na matach trzcinowych. Więźba dachowa jest drewniana, nad częścią wschodnią krokwiowo-jętkowa wzmocniona ukośnymi belkami zastrzałowymi. Po stronie zachodniej budynku więźba posiada konstrukcję typu krokwiowo-wieszarowego ze ścię­tym wierzchołkiem w formie stropodachu, nad którym założono świetlik. Stolarka okien­na i drzwiowa jest zróżnicowana typologicznie i chronologiczne. Z historycznej stolarki za­chowały się okna w drugiej kondygnacji, pochodzące z ok. 1900 roku. Stolarka drzwiowa i pozostałe okna są plastikowe, wprowadzone bez poszanowania dla charakteru budowli.

Z historycznego wystroju wnętrz zachowały się sztukaterie znajdujące się w dwóch po­mieszczeniach parteru, we wschodniej części pałacu, polichromie oraz boazerie. W po­mieszczeniu traktu południowego sztukaterie zostały założone w 1. poł. XIX wieku w for­mie plafonu ukształtowanego z profilowanych taśm zdobionych ornamentem roślinnym i reliefami z liści lauru. W pomieszczeniu po północnej stronie hollu znajduje się znacznie skromniejszy geometryczny plafon. W budynku zachowały się malowidła z ok. 1900 roku. W hollu widnieje scena ze św. Hubertem, natomiast na sklepieniu pomieszczenia przy sa­lonie parkowym umieszczona została dekoracja w formie kompozycji złożonej ze stylizo­wanej wici roślinnej i plakietami figuralnymi. W budynku znajduje się również boazeria oraz klatka schodowa wraz z balustradą w hollu oraz boczna klatka schodowa prowadzą­ca na drugą kondygnację.

W okresie powojennym prowadzono jedynie doraźne prace remontowe. W 1997 roku, wobec pogorszenia się stanu technicznego budynku, prywatny właściciel wymienił pokry­cie dachowe, stolarkę okienną i drzwiową. Remont przeprowadzony został niezgodnie z za­sadami konserwatorskimi i z jednej strony przyczynił się do zabezpieczenia obiektu, z dru­giej do jego częściowej dewaloryzacji.

Błażej Skaziński
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Kosieczyn - Dwór i pałac
Wieś Kosieczyn położona jest przy lokalnej drodze z Babimostu...
Kosieczyn - Kościół pw. Św. Ap. Szymona i Judy Tadeusza
  Kosieczyńska świątynia prezentuje typ jednonawowego,...
Kosieczyn - kościół pw. śś. Apostołów Szymona i Judy Tadeusza
Kosieczyn położony jest przy trasie prowadzącej ze Zbąszynka...