Strona główna / Zabytki / Murzynowo - Pałac
Architektura rezydencjonalna

Murzynowo - Pałac

Rozmiar czcionki
A A A
Murzynowo położone jest na zachodnim skraju Puszczy Noteckiej. Na wschodzie roz­ciągają się rozlewiska, oddalonej o ok. 6 km rzeki Warty. Założenie pałacowo-parkowe wraz z folwarkiem mieści się w południowo-zachodniej części miejscowości. Budynki fol­warczne usytuowane są wokół dwóch dziedzińców, do których prowadziły odrębne wjazdy z drogi wiejskiej. Zabudowania północnego dziedzińca sąsiadują bezpośrednio z kościo­łem. Przy dziedzińcu południowym, na wprost wjazdu, w narożniku południowo-zachod­nim wzniesiono pałac. Pierzeję południową dziedzińca stanowią spichlerz, gorzelnia i bu­dynek mieszkalny. Za pałacem, od zachodu i południa znajduje się park z dużym sta­wem.

W okresie piastowskim wieś należała do królewszczyzny, zarządzanej przez zamek w Mię­dzyrzeczu. Po śmierci króla Przemysła II kasztelanię międzyrzecką przejęła Brandenburgia. Margrabia Jan w dniu 26.06.1316 roku nadał Międzyrzecz z przyległościami, z wyjątkiem czterech wsi, w tym Murzynowa, Arnoldowi von Uchtenhagen. Władysław Łokietek od­zyskał te tereny ok. 1324 roku. W kolejnych latach historię miejscowości determinowa­ło położenie na pograniczu polsko-niemieckim. Dokument z lustracji, datowany na 1564 roku stwierdza podział wsi na dwie odrębne własności: część polską – należącą do króla i niemiecką – do szlachcica Christowa Rolki, podległego Janowi z Kostrzyna. Rolkowie, później zwani von Rüleke sprzedali swoją część dwóm rodom: von Brandt i von Gramm w 1694 roku. Majątek scalił w 1784 roku Johann von Schöning, który w tym czasie po­siadał również część polską. Na mocy porozumienia z 1782 roku za włączenie Murzyno­wa do Nowej Marchii król polski otrzymał 18 tys. złotych polskich, a starostowie między­rzeccy roczną opłatę w wysokości 3 tys. złotych, która wypłacana była do roku 1851. Po­nadto, włączono do Polski 510 ha ziemi w okolicy Jezierca, pobliskiej osady położonej w Puszczy Noteckiej. Syn i następca von Schöninga – Stephen Christian, późniejszy sta­rosta gorzowski, miał obowiązek wystawienia w Murzynowie dworku z ośmioma izbami w ciągu dwóch lat. Od 1816 roku właścicielami majątku byli urzędnicy państwowi i mieszczanie, którzy zmieniali się jeszcze wielokrotnie. W połowie XIX wieku wieś wraz z folwarkami w Warcinie i Dobrojewie zajmowała 1686 ha.

Dokładnej daty powstania pałacu i jego budowniczych nie można dziś ustalić, prawdopo­dobnie wzniesiony został w połowie XIX wieku. Budynek założony został na planie pro­stokąta z elewacją frontową po stronie wschodniej, dwukondygnacyjny, z wysoką piwni­cą i poddaszem użytkowym. Od północy wąskim łącznikiem pałac połączony jest z niż­szą, również dwukondygnacyjną, oficyną. Elewacja frontowa, siedmioosiowa, symetrycz­na z wejściem zaakcentowanym kolumnowym portykiem, zwieńczonym na piętrze tara­sem. Zachodnia, ogrodowa elewacja, sześcioosiowa z zadaszonym tarasem w partii parteru. W bocznej, południowej elewacji dominuje trzyczęściowy wykusz, sięgający poddasza. Po jego obu stronach symetrycznie rozmieszczono cztery płaskorzeźby ze scenami antyczny­mi. Wszystkie elewacje mają sharmonizowane detale architektoniczne: gzyms międzykon­dygnacyjny, koronujący, gzymsy nadokienne odcinkowe i opaski okienne. We wnętrzach zachowała się stolarka drzwiowa ramowo-płycinowa z portalami, oryginalnymi okucia­mi, zamkami i klamkami, jedynie w wejściu głównym wymieniono drzwi na współcze­sne. Okna prostokątne, skrzynkowe, dwudzielne, czteropolowe na piętrze i ośmiopolowe w parterze również są pierwotne.

Po upaństwowieniu majątku w 1945 roku zabudowania folwarczne przejęło PGR, a w pa­łacu umieszczono szkołę podstawową, istniejącą do dziś. Adaptacja na cele szkolne spowo­dowała zmiany we wnętrzu obiektu, wprowadzono nowe ściany działowe, które częściowo zniszczyły sztukaterie. Poddasze stopniowo przystosowano do celów mieszkalnych.

Teresa Witkowska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Gubin - Ratusz
 Mimo powtarzanych w latach 1298, 1311, 1367 przywilejów, budowę...
 Gubin - dawny kościół farny (Rynek)
Zniszczony w 1945, nie został dotąd odbudowany. Badania archeologiczno-architektoniczne...
Gubin - Obwarowania miejskie
System ten istniał jeszcze w 1311r., gdy margrabia Waldemar...