Strona główna / Zabytki / Panowice - Dwór
Architektura rezydencjonalna

Panowice - Dwór

Rozmiar czcionki
A A A
Wieś położona jest ok. 11 km na zachód od miasta Trzciel. Początkowo ośrodek miejsco­wości stanowiła zabudowa określana jako „Folwark Średni i Stary”, następnie przyjęto nie­miecką nazwę Panwitz. Pod koniec XIX w. folwark uzyskał status samodzielnego okręgu dworskiego. Właścicielem był wówczas Adam Żychliński z Łagowca, a następnie Ida Ży­chlińska z domu von Pröck. W 1913 r. dwór przeszedł w posiadanie dra Antona Jaworo­wicza, a po 1918 r. przejęty został przez Waltera Wolcke.

Dwór znajduje się w otoczeniu parku, który od wschodu graniczy z kompleksem budyn­ków gospodarczych. Po stronie południowej, wzdłuż założenia parkowego znajduje się brukowana droga wiejska, przy której wzniesione zostały budynki mieszkalne oraz zabu­dowania gospodarcze folwarku.

Pochodzący z 4. ćw. XIX wieku dwór, to budowla murowana o złożonej bryle, wzniesio­na na rzucie w kształcie litery T. Obiekt jest w całości podpiwniczony, parterowy, z użyt­kowym poddaszem. Zachodnie skrzydło (główne) posiada dach dwuspadowy. Elewacja frontowa tego skrzydła otrzymała podział sześcioosiowy, z centralnie umieszczonym dwu­osiowym ryzalitem przechodzącym w szczyt z trójkątnym naczółkiem. Ryzalit poprze­dza półokrągły taras. Wschodnie skrzydło (tylne) nakryte zostało niższym dachem dwu­spadowym. Od strony wschodniej dostawiono przybudówkę a w narożniku południo­wo-wschodnim ośmioboczną wieżę.

Elewację południową tworzy ściana szczytowa skrzydła głównego, którą poprzedza ryzalit z pilastrami i ceramicznymi głowicami korynckimi. Skrzydło boczne posiada zadaszo­ny płaskim dachem ganek wsparty na trzech filarach z profilowanymi bazami i głowi­cami. Nad głowicami znajdują się dekoracje w formie głowic korynckich. Na taras pro­wadzą dekoracyjne schody z policzkami zwężającymi się ku wejściu w formie ślimacznic. W narożnik południowo-wschodni wbudowana jest trójkondygnacyjna, ośmioboczna wieża zwieńczona pełną balustradą, okalającą w zwieńczeniu taras. Elewacja wschodnia posiada dobudówkę przykrytą dwuspadowym dachem.

Wyposażenie wnętrza uległo znacznej dewastacji. W pomieszczeniu skrzydła głównego zachowały się fragmenty sztukaterii sufitu. Ponadto pozostały nieliczne elementy stolar­ki okiennej i drzwiowej. Są to m.in. okna w konstrukcji skrzynkowej wraz z okiennica­mi wewnętrznymi o składanych skrzydłach; zewnętrzne drzwi płycinowe w skrzydle głów­nym (dwuskrzydłowe, zdwojone), ościeżyny drzwi wewnętrznych z nadświetlami, schody jednobiegowe (balustrada nie istnieje). Zniszczeniu uległy podłogi deskowe a także par­kiet z klepek w układzie jodełkowym. W pomieszczeniach parteru zdewastowane zosta­ły dwa piece kaflowe.

Prace remontowe przy obiekcie ograniczały się głównie do zabezpieczenia budowli przed dostępem wilgoci. Rozebrano ceramiczne pokrycia dachów, zastępując je papą. Zamuro­wano większość otworów okiennych i drzwiowych w parterze. Ciągły dostęp osób niepo­żądanych prowadzi do systematycznej dewastacji wnętrza. Aktualnie dwór stanowi wła­sność prywatną.

Alicja Duda
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również