Strona główna / Zabytki / Przewóz - Ruiny wieży zamkowej
Architektura rezydencjonalna

Przewóz - Ruiny wieży zamkowej

Rozmiar czcionki
A A A
Około 300 m na zachód od placu rynkowego położone są dwa zalesione wzgórza. Jedno z nich, o czworobocznym kształcie, to dawny gród, drugie, owalne, jest śladem osady pod­grodowej. Wyraźnie zarysowane fosy świadczą, że oba człony osadnicze posiadały obwa­rowania. Archeolodzy nie przebadali dotąd terenu, czasu powstania grodu nie da się za­tem jednoznacznie określić. Po założeniu miasta lokacyjnego podgrodzie zamarło, gród zaś funkcjonował nadal i wzmocniony został stołpem, czyli murowaną, cylindryczną wieżą, która przetrwała do czasów obecnych.

Przewóz, pełniący w czasach pierwszych Piastów ważną rolę strategiczną, w połowie XIII wieku znalazł się w granicach księstwa głogowskiego. Z inicjatywy książąt stary gród zo­stał przebudowany i wzmocniony murowaną wieżą. Powostała ona w czasach Konrada I (1250-1274), Henryka III (1274-1309) bądź Henryka IV (1309-1342). Była jedynym murowanym członem w drewnianym kompleksie grodowo-zamkowym. Nazywała się wie­żą ostatecznej obrony, bo służyła jako schronienie na wypadek opanowania warowni przez wrogów. W średniowieczu takie budowle nie mogły być zdobyte, przynajmniej tak długo, dokąd obrońcom starczało żywności i wody. Absolutne bezpieczeństwo zapewniały ma­sywne mury, w przypadku naszego obiektu grubości 385 cm. Z taką przeszkodą miała­by kłopoty nawet nowożytna artyleria. Jedyne wejście do stołpu znajdowało się na wyso­kości 6 m. W sytuacjach zagrożenia obrońcy zamku (nie wszyscy zapewne) wchodzili do wnętrza po drabinie, którą następnie wciągali za sobą. Poza wspomnianym otworem wej­ściowym gładkie lico wieży przepruwały tylko nieliczne wąskie okienka strzelnicze. Wie­ża wymurowana została z kamienia polnego i cegły, przy czym kamień wypełnia wnętrze muru. Zaprawa posiada nadzwyczajną moc wiążącą, silniejszą od cementu, uzyskiwaną przez wieloletnie dołowanie wapna, które w czasie lasowania wzmacniano białkiem z pa­dliny i krwi bydlęcej.

Wieża w Przewozie nazwana została Głodową z powodu tragedii, jaka miała miejsce w 1472 roku. W zbrojnym konflikcie o Żagań Jan II pokonał swego brata Baltazara i uwięził go w przewozkim zamku, gdzie ten wkrótce zmarł. Nie wiadomo, czy śmierć na­stąpiła w sposób naturalny, czy też spowodowana została umyślnie, narodziła się jednak le­genda głosząca, że Jan z premedytacją zagłodził swego brata. Nie można tego wykluczyć, bo w średniowieczu takie postępki zdarzały się na co dzień i nie wywoływały specjalnego oburzenia.

Stanisław Kowalski
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Żary - System obronny
Przywilej wzniesienia murów obronnych Żary otrzymały wraz...
Żary - Zamek i pałac
ZamekŻarski zespół rezydencjonalny położony jest w północno-zachodniej...
Żary - kościół filialny pw. św. św Piotra i Pawła
Budowa kościoła, podzielona na dwa etapy, miała miejsce zapewne...
Żary
Ziemia żarska, wymieniona została po raz pierwszy w 1007 roku,...