Strona główna / Zabytki / Rudziny - Pałac
Architektura rezydencjonalna

Rudziny - Pałac

Rozmiar czcionki
A A A
Założenie folwarczne zlokalizowane jest na północnym skraju wsi. Ruina pałacu, stanowią­cego niegdyś dominantę architektoniczną zespołu, ulokowana jest przy zachodnim boku obszernego dziedzińca zabudowanego z trzech stron budynkami gospodarczymi. Wjazd na dziedziniec mieści się w południowej pierzei, gdzie niegdyś znajdowała się barokowa bra­ma. Pierwotnie pałac odgrodzony był od części gospodarczej. Dziedziniec przy rezydencji miał charakter reprezentacyjny, o czym świadczyły m.in. posadzone przy wejściu do siedzi­by dwa dęby i umieszczona między nimi fontanna. Na zachód od pałacu rozciągał się park, obecnie zachowany w stanie szczątkowym.

Rudziny wzmiankowane były po raz pierwszy w 1346 roku jako Rutyn. W tym czasie wła­ścicielami wsi była rodzina von Kittlitz. W 1421 roku majątek należał do Mikołaja Lup­ticza (von Lütwitz) i jego brata. Ród von Lütwitz zarządzał posiadłością do 2. poł. XVII wieku. Pod koniec tego stulecia majątek w Rudzinach był już własnością rodziny von Lo­gau, o czym świadczyła wjazdowa brama triumfalna ozdobiona nazwiskami Fryderyka von Logau, jago małżonki Marii Elizy z domu von Redern, ich herbami oraz datą MDCXIIX (1698). Rudziny pozostały własnością von Logau do początku XX wieku. W 1898 roku umarła ostatnia z rodu, hrabina von Logau und Altendorf. Na mocy jej testamentu pałac i folwark zostały przekazane na potrzeby pensji dla dziewcząt szlacheckich w Przecławiu. W 1912 roku jako opiekun majątku wymieniany był właściciel Suchej Dolnej, Prezes Izby Rolniczej Prowincji Śląsk, Herming von Klitzing.

Pałac w Rudzinach został wzniesiony w 1. poł. XVI wieku przez ród von Lütwitz, w od­ległości ok. 170 m na południowy zachód od istniejącej tu wcześniejszej, średniowiecznej siedziby rycerskiej. Z końcem XVII wieku, a następnie w 2. poł. XVIII i początkach XIX wieku, rezydencja była przebudowywana. W wyniku prowadzonych prac budowli nadano cechy stylu klasycystycznego.

W ostatecznym kształcie rezydencja była obiektem założonym na planie prostokąta, z ele­wacją frontową zwróconą na wschód, ku folwarkowi. Okazałą, dwukondygnacyjną bu­dowlę, posadowioną na wysokich piwnicach, nakrywał dach czterospadowy z powieka­mi. Dziewięcioosiowa fasada w części środkowej zwieńczona była trójkątnym naczółkiem z okulusem. Elewację frontową artykułowały w poziomie gzymsy profilowane w tynku: cokołowy, podokienny i wieńczący. Prostokątne otwory okienne na wydatnych parape­tach, ujęte były w profilowane opaski. Wejście główne, umieszczone w osi fasady, zwień­czone trójkątnym naczółkiem, poprzedzały szerokie schody wachlarzowe. Elewacje bocz­ne były sześcioosiowe, zaś elewacja zachodnia, dziewięcioosiowa. Jej nieregularny układ osi i okna o niejednakowych rozmiarach zdradzały wcześniejszą metrykę obiektu i świadczyły o przeprowadzonych przebudowach. Wnętrze, o zróżnicowanej ilości traktów, posiadało pomieszczenia połączone amfiladowo. Na parterze znajdowały się pomieszczenia reprezen­tacyjne, w centralnej części zaś obszerna klatka schodowa. W pałacu zachowane były relik­ty starszej siedziby, m.in. okienka piwniczne, schody wykonane wewnątrz grubości muru, sklepienia kolebkowe z lunetami w piwnicach oraz krzyżowe w północno-zachodniej czę­ści przyziemia.

Po II wojnie światowej majątek przeszedł pod zarząd Państwowego Zarządu Nieruchomo­ści Ziemskich, potem PGR, Zakład Rolny Rudziny. Pałac opuszczony w latach 60. XX wieku popadł w ruinę. Do dnia dzisiejszego ocalały jedynie mury obwodowe rezydencji.

Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Długie, park dworski
Zespół dworsko-parkowo-folwarczny zlokalizowany jest...
Glińsk - Pałac
Wieś Glińsk położona jest na wschód od drogi prowadzącej...
Trzebiechów - Pałac
Trzebiechów (niem. Trebschen) leży na południowy wschód...
Przytok, park pałacowy
Park pałacowy wraz z rezydencją położony jest w centralnej...