Strona główna / Zabytki / Rzepin - Dwór
Architektura rezydencjonalna

Rzepin - Dwór

Rozmiar czcionki
A A A
Rzepin (niem. Reppen) położony jest na północno-zachodnim skraju Puszczy Rzepiń­skiej, po północnej stronie drogi krajowej nr 2 Warszawa-Słubice. Czytelny, średniowiecz­ny układ urbanistyczny od wschodu posiadał naturalną granicę, przebiegającej południko­wo rzeczki Ilanki. Z pozostałych stron otoczony został potrójnym pasem wałów z dwiema fosami, które w XVIII wieku zasypano i założono ogrody. Miasto posiadało dwie bramy: Ośnieńską na północy i Młyńską na południowym wschodzie.

Przy drodze w kierunku Ośna, na północny zachód od układu Starego Miasta, w central­nej części parceli wielkości ok. 30 arów, mieści się dwór wzniesiony na przełomie XVIII i XIX wieku. Jest to pozostałość dużo większego majątku, wymienianego już w 1329 roku jako uposażenie wójta i sądu miejskiego o powierzchni 4 łanów. W XVI wieku właścicie­lem majątku była domena w pobliskim Gajcu, a następnie elektor przekazał go w lenno Amtmanowi Georgowi Enderleinowi, które utrzymał jeszcze w 1598 roku jego syn. Na­stępny właściciel Bartold Friedrich odprzedał posiadłość w 1644 roku Radzie Miejskiej Rzepina, która była w jego posiadaniu do 1839 roku, tj. do czasu przekazania w wieczy­stą dzierżawę osobie prywatnej za 4150 talarów i 355 talarów rocznej dzierżawy. Wkrótce folwark powiększony został jeszcze o jeden łan i w połowie XIX wieku obejmował 188 ha. W majątku zajmowano się głównie hodowlą owiec, wspominaną już w XVI wieku. Do­kumenty z 1850 roku wymieniają liczbę 500 owiec, 10 koni i 25 krów, a dochód z par­celi i owczarni wynosił 566 talarów rocznie. Pod koniec XIX wieku w Rzepinie rozwinął się drobny przemysł: sukienniczy, maszynowy, drzewny i inne. Zabudowania folwarczne w większości zostały rozebrane, a tereny przeznaczono pod zabudowę mieszkalną i dwo­rzec kolejowy.

Klasycystyczny dwór – dawna siedziba dzierżawców – stanowi pozostałość zabudowań folwarku. Jest to budynek założony na planie prostokąta, jednokondygnacyjny, częścio­wo podpiwniczony, nakryty wysokim, naczółkowym dachem mansardowym. Dolna par­tia poddasza zaadaptowana na cele użytkowe. Elewacje podłużne były pierwotnie siedmio­osiowe, natomiast boczne dwuosiowe. Południową elewację wyróżnia dwukondygnacyjny, trzyosiowy ryzalit z centralnym, półowalnym wykuszem, w którym znajduje się wejście, nakryty jest on trzypołaciowym daszkiem. Symetryczne wejście w elewacji północnej zaak­centowane zostało w dolnej części dachu trójkątnym szczytem. Ściany zewnętrzne zbudo­wane zostały z cegły, wewnętrzne częściowo ceglane, a częściowo ryglowe z wypełnieniem ceglanym. Więźba dachowa w układzie krokwiowo-jętkowym.

Po II wojnie światowej budynek dworu mieścił Inspektorat PGR, w latach 90. XX wieku należał do Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a obecnie jest w posiadaniu prywat­nej firmy. Pierwotny klasycystyczny wystrój elewacji został skuty podczas remontu general­nego w latach 60. XX wieku, jedynie bryła budynku i przede wszystkim forma dachu sta­nowią o wyrazie architektonicznym obiektu.

Po roku 2000 nowy właściciel wykonał kompleksowy remont budynku z wymianą okien i drzwi na drewniane, nowych elewacji i przystosował wnętrza do współczesnych standar­dów. Wymieniono również poprzednie pokrycie dachowe z blachy na dachówkę ceramicz­ną karpiówkę, ułożoną w koronkę i wstawiono w dachu okna połaciowe.

Teresa Witkowska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Pielice - kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy
Pielice, położone w pobliżu Strzelec Krajeńskich, niedaleko...
Cieciszów, park pałacowy
Park pałacowy w Cieciszowie (niem. Zeisdorf) położony jest...
Kargowa - Pałac
Pałac w Kargowej położony jest w północno-wschodniej części...
Żelechów - kościół pw. św. Stanisława Biskupa
Żelechów położony jest na południowy-wschód od Łagowa...