Strona główna / Zabytki / Siedlnica - Pałac
Architektura rezydencjonalna

Siedlnica - Pałac

Rozmiar czcionki
A A A
Zespół pałacowy w Siedlnicy Dolnej położony jest w zachodniej części wsi i podobnie jak inne pobliskie majątki, składa sie z trzech enklaw przestrzennych: rezydencjonalnej, go­spodarczej i koloni mieszkalnej. Kompleks rezydencjonalny zlokalizowany w południowo- wschodniej części założenia otoczono murem kamiennym, który oddzielał pałac i park od kościoła i reszty wsi. Na wschód od niego wzniesiono domy mieszkalne dla pracowników. Część gospodarcza natomiast zachowała się do dzisiaj tylko częściowo i rozpościera się po stronie południowo-zachodniej pałacu. Obecnie pałac jest zamieszkany tylko częściowo.

Wieś Siedlnica pojawia się w źródłach pod różnymi nazwami – Cedelitz, Sydylitz, Sedl­nicz a także Świdnica, stąd też wynikają niektóre problemy z interpretacją zachowanych źródeł. Osada została założona z dawnych obszarów dworskich i włościańskich. W latach 1566-1578 miejscowość miała dwóch właścicieli: Dłuskich i Radzyńskich. Taki rozdział dóbr pomiędzy dwóch dysponentów funkcjonował przez długi czas. W XVIII wieku tzw. Siedlnica Dolna obejmowała zachodnią część wsi i władał nią Antoni Dzieduszycki. W ro­ku 1811 majątek został wykupiony przez pochodzący z Niemiec ród Lichtów, a następnie Peikerów. Wówczas to, w roku 1847, gruntownie przebudowano pałac po Dzieduszyckich nadając mu szatę neogotycką. W roku 1860 w tym samym stylu wybudowano grobowiec rodzinny. Autorem obu obiektów jest bliżej nieznany architekt berliński.

Pałac w Siedlnicy założony został na planie prostokąta z ryzalitami przy dłuższych bokach. Posadowiony na wysokim podpiwniczeniu, zakomponowany jako parterowy z półpiętrem, w partiach ryzalitowych piętrowy, nakryty został dachami dwuspadowymi. Elewacje roz­członkowano występującymi z lica wielobocznymi sterczynami w elewacjach wzdłużnych, rozgraniczającymi dwuosiowe płaszczyzny. Fasadę i elewację ogrodową akcentują umiesz­czone pośrodku piętrowe, czteroosiowe ryzality. Ryzalit fasady wieńczy prosty szczyt flan­kowany w narożnikach ozdobnymi sterczynami ze zwieńczeniami w kształcie korony ko­mina. Ryzalit ogrodowy, w części parterowej mocno wysunięty, mieści arkadowy portyk z tarasem. W poziomie piętra został on zlicowany z całością elewacji i otwarty na taras czte­rema wejściami typu porte-fenêtre i podobnie jak ryzalit fasady – flankowany sterczyna­mi. Elewacje wieńczy profilowany gzyms, w części ryzalitu ogrodowego i przyległych par­tii przechodzący w formę fryzu arkadkowego. Górna część ryzalitu ogrodowego zwieńczo­na krenelażem i zdobiona płycinami, pośrodku posiada flankowaną sterczynami wystawkę. Zamkniętym odcinkowo oknom parteru odpowiadają na osiach zdwojone okienka półpię­tra. Arkady portyku oraz okna na piętrach ryzalitów zamknięte są półkoliście.

Obecnie niestety pałac jest właściwie ruiną. Nie zachowały się jego stropy, okna i spora część ścian wewnętrznych. Nie ma już właściwie śladu po stolarce, chociaż obiekt do dzi­siejszego dnia jest częściowo zamieszkany. Do części użytkowanej prowadzą dobudowany najprawdopodobniej w latach powojennych ganek przy elewacji wschodniej i schody przy elewacji północnej.

Pałac nigdy nie doczekał się większych remontów. W ostatnich latach wyremontowano natomiast grobowiec rodziny fundatorów – rodu Peikerów znajdujący się tuż przy koście­le w Siedlnicy.

Pałac w Siedlnicy jest doskonałym przykładem dziewiętnastowiecznego historyzmu w du­chu neogotyku, który zrodził się w wyniku fascynacji nie tylko architekturą, ale także lite­raturą średniowiecza. Powstał on również pod wpływem modnego wówczas starożytnictwa i stanowił przejaw szukania przez artystów stylu narodowego własnego kraju.

Małgorzata Szymańska-Dereń
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Międzyrzecz, park zamkowy
Park w ramach zespołu zamkowego w Międzyrzeczu położony jest...
Międzyrzecz - Międzyrzecki Rejon Umocniony
Obiekty wchodzące w skład Zespołu Militarnego Frontu Umocnionego...
Międzyrzecz - Ratusz
Zbudowany w  1581  r. na  podstawie...
Międzyrzecz - Zamek
Murowany zamek stoi w zachodniej części miasta, na szczycie...