Strona główna / Zabytki / Solniki - Dwór
Architektura rezydencjonalna

Solniki - Dwór

Rozmiar czcionki
A A A
Dwór znajduje się we wschodniej części wsi. Wjazd na teren zespołu dworsko parkowego prowadzi przez podwórze gospodarcze, zlokalizowane od strony południowej. Dwór, od­dzielony od zabudowań gospodarczych niewielkim trawnikiem, zwrócony jest elewacją frontową na wschód. Po jego zachodniej i północnej stronie rozciąga się park oraz ogród w stylu francuskim. W północnej części założenia parkowego znajduje się budynek oranże­rii wraz z domem ogrodnika. Dwór pełni funkcję ośrodka konferencyjno-bankietowego.

Dwór powstał na przełomie XVI i XVII wieku, kiedy Solniki (niem. Zölling) były wła­snością Wolfa von Braun. Kolejnym, wymienianym przedstawicielem rodu von Braun jest Joachim Sigismund, który zmarł w 1668 roku. W roku 1670 majątek przeszedł w ręce Augustina von Stoessel, a od 1679 w posiadanie Johanna Simona von Vetter. Na przeło­mie XVIII i XIX wieku Solniki przeszły w ręce generała Wilhelma von Dobschütza, mał­żonka Henrietty von Braun. Na początku XIX wieku dokonał on przebudowy dworu. W roku 1839 właścicielem zostaje Klaus von Gleim, po nim jego syn Wilhelm i wnuk Ar­tur (1903-1937). Wdowa po Arturze mieszkała w Solnikach do 1945 roku.

W pierwszym etapie budowy wzniesiono dwutraktowy obiekt z sienią na osi, posiada­jący charakter obronny. Na początku XIX wieku rozbudowano dwór o zachodni trakt. Z tego czasu pochodzi rozplanowanie wnętrza obiektu oraz jego drewniany wystrój. Zmia­nom uległ wówczas wystrój elewacji, które uzyskały klasycystyczny charakter. W tym cza­sie zmianie uległo także otoczenie dworu. Osuszono otaczającą go fosę, założono park kra­jobrazowy, wybudowano oranżerię. Ostatnim etapem rozbudowy, na początku XX wieku, było dostawienie do południowej ściany dwukondygnacyjnej dobudówki, w której obecny właściciel zlokalizował łazienki. Wówczas dobudowano również werandę z wyjściem skie­rowanym w stronę parku, bezpośrednio na oranżerię.

Dwór założony jest na planie trapezu z przybudówkami od północy, południa i zachodu. Obiekt jest dwukondygnacyjny, na wysokim podpiwniczeniu, kryty wysokim czterospa­dowym dachem. W połaciach dachu rozmieszczone są okienka typu wole oko, a w kale­nicy ozdobne kominy.

Dziewięcioosiowa fasada, ujęta w narożach kanelowanymi pilastrami, ma pośrodku wej­ście, flankowane pilastrami podtrzymującymi gzyms wzbogacony kostkowym fryzem. Po obu stronach wejścia znajdują się wąskie okna (prawe w postaci blendy). Wszystkie otwo­ry okienne ujęte są profilowanymi opaskami wspartymi na parapetach. Podziały horyzon­talne elewacji wyznacza wysoki cokół ze znajdującym się nad nim gładkim gzymsem, któ­ry występuje także między kondygnacjami oraz gzyms wieńczący.

Elewacja południowa jest sześcioosiowa. Cztery osie stanowią okna i blendy budyn­ku głównego, zaś dwie zachodnie to prostokątna, dwukondygnacyjna dobudówka kryta osobnym daszkiem czterospadowym. Do pięcioosiowej elewacji północnej przystawiona jest weranda, kryta dwuspadowym daszkiem. Cztery żłobkowane filary wspierają trójkąt­ny naczółek obwiedziony fryzem kostkowym. Ściany werandy są przeszklone wielodzielny­mi oknami, w dolnej partii ścianka imitująca kamienną balustradę. Na werandę prowadzą zbieżne schody o wachlarzowym układzie. Elewacja zachodnia posiada w środkowej części parteru niewielką dobudówkę, sięgającą wysokością górnej linii okien.

Wnętrze jest trzytraktowe z sienią pośrodku. Z sieni prowadzi przejście do hallu miesz­czącego zabiegowe schody na piętro. W sieni oraz hallu zachowała się drewniana boazeria, stolarka drzwiowa o nadprożach zdobionych wydatnym belkowaniem, drewniane schody z balustradą o profilowanych tralkach. W ścianie wschodniej hallu znajduje się kanelowana kolumna. W kilku pomieszczeniach zachowane są oryginalne parkiety. We frontowym po­mieszczeniu od strony północnej sufit obiega profilowa faseta, a pole zdobi plafon.

Po II wojnie światowej dwór przejęło PGR, adaptując go na pięć lokali mieszkalnych. Od roku 1997 obiekt jest w rękach prywatnych. Obecny właściciel przeprowadził gruntowy remont dworu, przywracając mu pierwotne podziały wnętrz i rekonstruując ubytki wypo­sażenia.

Oranżeria i dom ogrodnika wzniesione zostały na początku XIX wieku, wraz z parkiem krajobrazowym i ogrodem francuskim. Oranżeria wraz ze znajdującą się przed nią fontan­ną, stanowią centralny punkt założenia ogrodowego. Ich elewacje utrzymane w stylu kla­sycystycznym, zdobione są gzymsami – koronującym i kostkowym. Łuki okien obwie­dzione są archiwoltą wspartą na profilowanym gzymsie. Gzymsy okalają w całości oby­dwa obiekty.

Oranżeria jest obiektem jednokondygnacyjnym, założonym na planie wydłużonego pro­stokąta, krytym dachem czterospadowym. Fasadą zwrócona jest w stronę południową, w kierunku dworu. Jest ona rozczłonkowana na całej wysokości ścinany siedmioma wie­lodzielne przeszklonymi, półkoliście zamkniętymi otworami okiennymi. Środkowy, szer­szy otwór stanowi drzwi wejściowe. W elewacji wschodniej umieszczone są dwa okna ana­logiczne do fasady, jednak znacznie mniejszych rozmiarów. Pośrodku elewacji zachodniej umieszczony jest otwór drzwiowy, flankowany pilastrami dźwigającymi naczółek z gzym­sem. W połaci dachu od strony zachodniej umieszczone jest okno typu wole oko. Jedno­przestrzenne wnętrze ma w ścianie północnej głęboką, konchowo zamkniętą wnękę. Oran­żeria ogrzewana była poprzez kanały nawiewowe, znajdujące się w ścianie niszy, połączo­ne bezpośrednio z piecem.

Oranżeria połączona jest od stromy północnej z ustawionym do niej prostopadle do­mem ogrodnika. Jest to niepodpiwniczony, jednokondygnacyjny budynek z użytkowym poddaszem, kryty dachem naczółkowym. Wejście główne znajduje się pośrodku elewa­cji wschodniej, poprzedzone jest drewnianym gankiem krytym dwuspadowym daszkiem. W połaci dachu znajduje się jednookienna wystawka. Od strony zachodniej są dwie wy­stawki, w północnej usytuowany jest otwór drzwiowy, do którego prowadzą zewnętrzne, dwubiegowe schody.

Oranżeria zachowana jest w stanie pierwotnym zaś dom ogrodnika, został odtworzony w latach 1986-1988 według fotografii z okresu międzywojennego. Zmieniono układ wnę­trza, przystosowując je do potrzeb biurowych PGR. Obecny właściciel jest w trakcie re­montu i adaptacji obiektu na potrzeby hotelowe. Wraz z odbudową domu ogrodnika, przeprowadzono gruntowny remont oranżerii; wzmocniono ściany nośne, przełożono po­krycie dachu, położono nowe tynki, uzupełniono stolarkę.

Mirosława Kochańska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Zobacz także: Aktualności
Galeria
Zobacz również
Pielice - kościół pw. Matki Bożej Nieustającej Pomocy
Pielice, położone w pobliżu Strzelec Krajeńskich, niedaleko...
Nowe Miasteczko
Najstarszy trakt komunikacyjny z Wrocławia do Krosna Odrzańskiego...
Toporów - Pałac
Pałac w Toporowie, wraz z parkiem i założeniem folwarcznym,...
Sulechów - Brama i mury obronne
Mury obronne otoczyły lokacyjne miasto już w początkach XIV...