Strona główna / Zabytki / Straszów - Dwór
Architektura rezydencjonalna

Straszów - Dwór

Rozmiar czcionki
A A A
Dwór zlokalizowany jest w środkowej części Straszowa, przy skrzyżowaniu drogi krajowej Żary – Przewóz i lokalnej Dobrochów – Wymiarki, w niedalekim sąsiedztwie ruiny XIII-wiecznego kościoła. Rezydencja zajmuje północno-wschodni narożnik terenu o nieregu­larnym kształcie. Obecnie obiekt jest nieużytkowany.

Straszów to wieś o metryce średniowiecznej. Jej dzieje związane są bezpośrednio z historią pobliskiego Przewozu. W 1413 roku książę Jan I Żagański kupił Przewóz wraz z najbliż­szą okolicą i włączył go do księstwa żagańskiego. Po jego śmierci, w 1449 roku, ziemie zo­stały podzielone pomiędzy jego czterech synów. Wyodrębniono wówczas księstwo przewo­skie, które przypadło w udziale Janowi II. Ten, w 1472 roku, sprzedał swoje dobra książę­tom saskim, którzy dysponowali nimi do 1548 roku, kiedy to zostały włączone do korony czeskiej. Następnie, w wyniku zastawu ziemie przewoskie trafiły do biskupa wrocławskie­go Baltazara Promnitza. W 1601 roku dobra te nabył Mikołaj von Schelendorf. Jego syn, Mikołaj Krzysztof, przepisał je z kolei na Wacława Lobkowitza. W 1785 roku Lobkowit­zowie sprzedali przewozkie ziemie Piotrowi von Biron, księciu kurlandzkiemu, po którym odziedziczyła je jego córka, Dorota Talleyrand-Perigort. W posiadaniu rodu Perigort do­bra przewoskie wraz ze Straszowem pozostały do lat 30. XX wieku.

W Straszowie, obok części kameralnej istniała cześć wasalna. Pierwszymi znanymi wła­ścicielami lennymi była rodzina von Korchmann, wymieniona około połowy XV wieku. W tym czasie we wsi istniały przypuszczalnie dwa folwarki i siedziba rycerska, a dochody (czynsze) trafiały przynajmniej do kilku rodów szlacheckich. Właścicielami części Straszo­wa z folwarkiem w latach 1464-1521 byli von Beyerowie. Po nich, w okresie 1522-1550, von Blanckensteinowie, następnie przez krótki okres von Hangwitzowie, a od 1555 roku przedstawiciele rodu von Nostitz. Drugi folwark był od około 1475 roku w posiadaniu ro­dziny von Krouse, a od 1589 roku należał do rodu von Gebelzig. Przez krótki czas kolej­no władali tym majątkiem rodziny von Oppel (od 1592), von Loss (od 1596) i von Berge (od 1601). Siedziba rycerska od 1441 do 1447 roku była własnością von Rutshützów, a w latach 1485-1601 rodziny von Schwartz. Ci ostatni wykupili czynsze z dwóch części Stra­szowa – w 1485 roku od rodziny von Metzenrode, a w 1538 roku od rodu von Zschosk. W 1602 roku wszystkie części Straszowa znalazły się w rękach familii von Rackel. Następ­nie von Promnitzów, a w XVIII wieku w zespole dóbr kameralnych księcia Kurlandzkiego. W 1897 roku dzierżawcą straszowskiego majątku został niejaki Menzel. Posiadłość liczyła wówczas 605 ha, w tym: 152 ha gruntów ornych. Z kolei w 1917 roku zarządcą dóbr był . Daumann, majątek miał taką samą powierzchnię, z tym że znacznie większą jego po­wierzchnię zajmowały lasy.

Straszowski dwór został wzniesiony na początku XIX wieku, prawdopodobnie na miej­scu starszej siedziby, o czym świadczyć może masywna przypora znajdująca się w połud-niowo-zachodnim narożniku budynku, czy ślady po otworze okiennym w elewacji połud-niowej. Przypuszczalnie w 1. poł. XX wieku dwór wykorzystywany był jako dom myśliw­ski.

Wzniesiona w stylu klasycystycznym rezydencja założona jest na rzucie prostokąta z do­stawioną od zachodu dobudówką na planie sześcioboku. Elewacja frontowa zwrócona jest na południe. Dwór jest obiektem murowanym z cegły i tynkowanym. Piętrowy budynek, podpiwniczony w części centralnej, nakryty jest dachem naczółkowym. Zwartą bryłę uroz­maica ganek filarowy zwieńczony niewielkim tarasem umieszczonym w części środkowej fasady. Dekoracja gładkich, tynkowanych elewacji ograniczona została do boniowania, ak­centującego ich naroża. Z oryginalnego wyposażenia dworu zachowała się stolarka drzwio­wa głównych drzwi wejściowych.

Po 1945 roku dwór był użytkowany przez PGR. W 1966 roku przeprowadzono remont budynku, w wyniku którego całkowicie przekształcono wnętrze. Obecnie rezydencja znaj­duje się w rękach prywatnych. Budynek od wielu lat pozostaje nieremontowany.

Maja Błażejewska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Nowa Wieś,gm.Bledzew - park pałacowy
Zespół pałacowo-parkowy w Nowej Wsi (niem. Neudorf)...
Szprotawa
 Miejsce najwcześniej udokumentowane ważnym wydarzeniem w...
Osowa Sień, park dworski
Park dworski położony jest na wsch. krańcu obecnej wsi Osowa...
Jasienica, park pałacowy
Niewielka miejscowość Jasienica (niem. Jeßnitz), znajduje...