Strona główna / Zabytki / Studzieniec - Dwór
Architektura rezydencjonalna

Studzieniec - Dwór

Rozmiar czcionki
A A A
Dwór w Studzieńcu usytuowany jest na skraju wsi, po północnej stronie trasy z Zielonej Góry do Kożuchowa. Wchodzi on w skład zespołu dworsko-folwarcznego. Zlokalizowa­ny jest w południowej części prostokątnego podwórza gospodarczego, przy którym znaj­dują się również budynki gospodarcze. Z trzech stron – od południa, wschodu i zacho­du otoczony jest fosą, przy której równolegle od strony południowo-wschodniej znajduje się podłużny zbiornik wodny. Pomiędzy nimi biegnie aleja parkowa wysadzana obustron­nie drzewami. Park typu swobodnego zlokalizowany jest po stronie południowo- zachod­niej dworu.

Pierwsza wzmianka o wsi pojawiła się w 1255 roku, kiedy to książę głogowski Konrad I po­darował Studzieniec kolegiacie głogowskiej. Następnie wieś należała do rodu von Glaubitz, a od roku 1499 do Hansa von Liedlau, który to prawdopodobnie ok. 1501 roku sprze­dał majątek rodzinie von Dyhrren. W 1535 roku Ernst von Dyherrn zakupił pobliski Mi­rocin Górny i Dolny i w tym też czasie najprawdopodobniej wzniesiono we wsi murowa­ną siedzibę właścicieli, o której wzmiankę można znaleźć w wydanym w 1655 roku dru­ku okolicznościowym, upamiętniającym śmierć syna Georga, Christopha von Dryherrn. W XVIII wieku Studzieniec był w rękach rodziny von Knobelsdorff. W roku 1782 panem majątku zostaje Karl Siegmund von Knobelsdorff i jemu przypisuje się wzniesienie zacho­wanego do dnia dzisiejszego dworu. Budowla miała charakter reprezentacyjny i utrzyma­na była w stylu architektury późnego baroku. Hipotetycznie powstała ona poprzez prze­budowę „Rittersitz in Streitelsdorf” von Dyherrnów. Wtedy też poszerzono fosę, założo­no staw i niewielki park.

W 1812 roku majątek ziemski nabył kupiec J. Jeuthe, w 1845 roku właścicielem został Wilhelm Köpstein, a w 1855 Friedrich Adalbert von Heuser. On też jeszcze w tym sa­mym roku dokonał przebudowy dworu i powiększył park. Dwór zyskał wykusz w elewa­cji wschodniej, zmieniono kształt głównego otworu wejściowego, we wnętrzu przedzie­lono sień i wykonano nową klatkę schodową. Przeniesienie klatki schodowej wymusiło podniesienie stropu ponad okap dachu. W konsekwencji, w celu zharmonizowania bryły wprowadzono ryzalit wyróżniający klatkę schodową, którą wyposażono w duże doświetla­jące okna. W wyniku tej przebudowy dwór otrzymał wygląd barokowy i neoklasycystycz­ny. Ostatnimi właścicielami była rodzina Suessmann, a po II wojnie światowej użytkowni­kiem był PGR Kożuchów.

Dwór jest murowany z cegły i kamienia, założony na rzucie prostokąta zbliżonego do kwa­dratu o wymiarach 27 m × 23 m. Budynek jest dwukondygnacyjny, podpiwniczony, na­kryty wysokim dachem mansardowym o rzucie w kształcie litery „U”.

Dziewięcioosiowa fasada skierowana na północ zaakcentowana jest pozornym ryzali­tem zwieńczonym szczytem ujętym spływami i zamkniętym półkoliście. Otwory okien­ne pierwszego piętra i poddasza pseudoryzalitu oddzielone są zdwojonymi pilastrami, uję­te prostymi opaskami. Horyzontalny podział całej elewacji frontowej tworzą gzyms coko­łowy, międzykondygnacyjny i wieńczący. Ponad otworem wejściowym zachował się frag­ment dekoracyjnego naczółka, zamknięty tympanonem z dekoracją roślinną. Ośmioosio­wa elewacja wschodnia posiada dobudowany wykusz przepruty dwoma oknami ujętymi w opaski i rozczłonkowany pilastrami na cokołach. Poszczególne kondygnacje rozdzielone gzymsami z rytmicznym układem okien i blend okiennych. Naroża zaznaczone pilastrami. Elewacja zachodnia – również ośmioosiowa – przepruta równomiernie otworami okienny­mi, pozbawiona jest tynku. Szczątkowo zachowały się narożne pilastry, fragmenty gzym­su i ślad po werandzie zwieńczonej spadzistym dachem. Elewacja południowa (ogrodowa) jest siedmioosiowa z umieszczonym pośrodku pseudoryzalitem, kryjącym klatkę schodo­wą. Tworzy on płasko nakrytą partię wieżową, sięgającą do międzypołaciowego gzymsu da­chowego. Płaszczyzna elewacji podzielona jest prostokątnymi otworami okiennymi, ujęty­mi w proste opaski, pionowym rytmem lizen pomiędzy oknami oraz gzymsami. Okna ry­zalitu są większe, jedno zamknięte półkoliście.

Wnętrze dworu jest trzytraktowe z sienią na osi i przylegającymi do niej z obu stron po­kojami połączonymi amfiladowo. Pomieszczenia przekryte płasko drewnianymi stropami – z wyjątkiem jednego przesklepionego pomieszczenia parteru. Przy zarwanych stropach widać pozostałości profilowanych faset, ozdobnych listew podkreślających obrzeża sufitu, w narożach przechodzące w prostokątne pola z motywem kwiatowym. Zachowały się rów­nież konchowe wnęki, gdzie ustawione były piece. Obrzeża wnęk zdobi sztukateria o mo­tywie perełki oraz motyw podwieszonej girlandy. Piwnice sklepione są kolebkowo z lune­tami. Szczątkowo zachowała się stolarka drzwiowa i okienna, zawaleniu uległa zachodnia część dachu, zniszczeniu uległy też stropy i klatka schodowa.

Od roku 1969 obiekt nie był użytkowany, co powoduje jego postępującą ruinę. Wcześniej pozostawał w użytkowaniu PGR, wykorzystywany na biura i mieszkania. W ostatnich la­tach został sprzedany, jednak nowy właściciel nie podjął jego odbudowy.

Elżbieta Górowska
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Gorzów Wlkp., park szpitalny przy ul. Walczaka 42
Założenie parkowo-szpitalne zlokalizowane jest na wsch. od...
Gorzów Wlkp. - Kościół katedralny p.w. WNMP
Świątynia powstała w wyniku długotrwałego procesu budowlanego,...
Gorzów Wlkp. - Spichlerz
Na krajobraz kulturowy miasta składają się także zachowane...
Gorzów Wlkp., park przy willi przy ul. Kobylogórskiej 77
Park zlokalizowany jest w dzielnicy Zamoście przy ulicy Kobylogórskiej...