Strona główna / Zabytki / Szprotawa - Ruiny zamku
Architektura rezydencjonalna

Szprotawa - Ruiny zamku

Rozmiar czcionki
A A A
Ruina szprotawskiego zamku położona jest na południowo-wschodnim obrzeżu stare­go miasta, około 100 m od rynku i kościoła farnego. Od północy do obiektu przylega pl. Ewangelicki, powstały na terenie podzamcza i zasypanej fosy. Od południa teren opa­da skarpowo ku zasypanej odnodze rzeki Szprotawy, wpływającej niegdyś do Bobru, odle­głego o 150 m na zachód.

Zamek książąt głogowskich powstał na przełomie XIII-XIV wieku. Sprzężony z miejski­mi murami obronnymi, otrzymał owalny plan, co sugeruje, że stanął na miejscu wcze­śniejszego grodu. Na otoczony kamiennym murem dziedziniec wejście prowadziło od pół­nocy. Wschodnią część przestrzeni wypełniał piętrowy budynek mieszkalny. W czasie woj­ny sukcesyjnej Jana II żagańskiego o księstwo głogowskie (1476-1488) zamek szprotawski był siedzibą księcia i bazą wypadową jego wojsk. Tutaj więził też wziętych w niewolę bran­denburskich dostojników, m.in. komandora joanickiego z Łagowa. Po przegranej wojnie z królem węgierskim – Korwinem, w zamku rezydował cesarski komendant i starosta okrę­gu. W czasie wojny trzydziestoletniej zrujnowany zamek utracił funkcję warowną i przebu­dowany został na browar. W latach 1745-1747 pozostałości zamku zaadoptowano na zbór ewangelicki. Surową bryłę świątyni wzbogacono w 1822 roku, urządzając od strony mia­sta fasadę z wieżą i flankującymi ją lokalnościami.

Z piastowskiej warowni przetrwały tylko grube (2,5 m) kamienno-ceglane mury obwodo­we z dostawioną w końcu XV wieku kamienną, wydłużoną basteją. W lepszym stanie za­chowała się klasycystyczna część budowli, stanowiąca fasadę kościoła. Tworzy ją czworo­boczna, w trzeciej kondygnacji oktogonalna, wieża oraz piętrowe przyległości po jej bo­kach. Fasadę zdobi klasycystyczny detal architektoniczny w postaci kolumn, pilastrów, ob­ramień i profilowanych gzymsów. Pierwotny warowny charakter obiektu widoczny jest od południowego wschodu, z obniżenia po zasypanej rzece.

Uszkodzony w czasie ostatniej wojny kościół ewangelicki, nieużytkowany, uległ zdewasto­waniu, a następnie częściowej rozbiórce. Wyburzono zawalony dach i empory, zachowując wieżę i związane z nią przyległości. Zanim dokonano rozbiórek opracowana została doku­mentacja naukowo-historyczna, jednak bez badań architektonicznych i archeologicznych. W ostatnich latach ruinę i jej otoczenie uporządkowano. Dzieło odbudowy zabytku pod­jął Kościół polsko-katolicki

Stanisław Kowalski
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Nowe Miasteczko
Najstarszy trakt komunikacyjny z Wrocławia do Krosna Odrzańskiego...