Strona główna / Zabytki / Wilkowo - Pałac
Architektura rezydencjonalna

Wilkowo - Pałac

Rozmiar czcionki
A A A
Wilkowo (niem. Wilkau) leży na zachód od Świebodzina, przy drodze tranzytowej Poznań – Frankfurt nad Odrą. Od drogi tej oddziela, wyodrębniony obecnie pałac, podwórze go­spodarcze zabudowane po bokach obiektami gospodarczymi. Pałac położony jest w połu­dniowej części dawnego kompleksu, tuż nad brzegiem jeziora Wilkowskiego. Obecnie jest on siedzibą oddziału terenowego Archiwum Państwowego w Zielonej Górze.

Znikoma ilość materiałów źródłowych nie pozwala dzisiaj na określenie dokładnych dzie­jów majętności wilkowskiej. Do wieku XVII możemy jedynie przywołać kilka postaci związanych z miejscowością, które najprawdopodobniej były jej właścicielami. Z najistot­niejszego dla nas okresu – XVI i pierwszej połowy XVII wieku, czyli czasu budowy pała­cu – pochodzą nikłe wzmianki. Wśród potencjalnych fundatorów należy wymienić rody Schickfussów, von Nostitz z Rzeczycy oraz Haugwitzów. Pod koniec wieku XVII pojawia się w źródłach także nazwisko Knobelsdorffa z pobliskich Ojerzyc. Następnie, w bliżej nie­znanym czasie, Wilkowo przechodzi w ręce świebodzińskiej rodziny mieszczańskiej Som­merfeldów. Kolejne nazwisko związane z majątkiem wilkowskim to von Horcker. Z rodu tego wywodzi się August, z tytułem książęcym, który chociaż nie przebywał często w Wil­kowie, to jednak podjął się przebudowy pałacu.

Pałac w Wilkowie wzniesiony około 1550 roku, został założony na planie prostokąta wy­dłużonego na osi wschód – zachód, stroną frontową zwrócony na północ, w kierunku po­dwórza. Tak ukształtowaną bryłę po pożarze w 1840 roku, rozbudowano w kierunku je­ziora. Dodano wówczas do istniejącego budynku dwa ryzality zlicowane z bocznymi ścia­nami i połączone ze sobą parterowym, płytszym przedsionkiem z tarasem. W zróżnicowa­nej, wieloaneksowej bryle pałacu główne skrzydło, piętrowe, nakryte jest dachem mansar­dowym. Dwukondygnacyjne ryzality mają dachy trzyspadowe, a nad parterowym przed­sionkiem znajduje się taras. Elewacje, tynkowane gładko, pozbawione są wystroju i prze­prute tylko prostokątnymi otworami okien. Nie dotyczy to jednak południowej elewacji frontowej, trzyosiowej w części środkowej i jednoosiowej w ryzalitach. W partii między ry­zalitami występują dwa tarasy, dolny w poziomie cokołu, do którego prowadzą reprezen­tacyjne, wachlarzowe schody i górny, nad wybrzuszonym przedsionkiem. Oba tarasy i po­liczki schodów prowadzących do pałacu, posiadają tralkowe bariery. Wejście do przedsion­ka i flankujące je szerokie okna zamknięte są półkoliście. W partii fasady, za górnym tara­sem, środkowe okno wykrojone jest identycznie, boczne natomiast prostokątnie. Piętrowe ryzality mają w poziomie parteru następne, drobne ryzality, trójboczne, zwieńczone tara­sami z tralkową balustradą.

W trzytraktowym układzie wnętrz pałac ma na osi sień sklepioną krzyżowo. Kilka po­mieszczeń przekrywają belkowe stropy, niektóre bogato profilowane i polichromowane. Zachowały się też drzwi pochodzące z XIX wieku o formach klasycystycznych oraz nie­co młodsze drzwi – z 2. poł. XIX wieku – z charakterystycznymi stylizowanymi okuciami o formach roślinnych.

W latach powojennych pałac w Wilkowie, podobnie jak wiele podobnych mu założeń, przeznaczony został na siedzibę PGR. W roku 1960 adaptowano go na potrzeby Archi­wum Państwowego, a w latach osiemdziesiątych przeprowadzono kapitalny remont, w cza­sie którego przywrócono budowli znany z ikonografii dach mansardowy. Zdjęto też wtór­ne podsufitki odsłaniając renesansowe stropy belkowe.

Małgorzata Szymańska-Dereń
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Zobacz także: Aktualności
Galeria
Zobacz również
Zielona Góra - Ratusz
 Ratusz wzniesiony w centrum placu rynkowego zwrócony został...
Zielona Góra - Kościół parafialny pw. Matki Boskiej Częstochowskiej
Barokową budowlę wzniesiono w konstrukcji ryglowej na rzucie...
Zielona Góra - kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej
Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Zielonej Górze wzniesiony...
Zielona Góra - willa przy ul. Ułańskiej 7
Willa położona przy ul. Ułańskiej 7 w Zielonej Górze została...