Strona główna / Zabytki / Zamysłów - Zespół pałacowo-folwarczny
Architektura rezydencjonalna

Zamysłów - Zespół pałacowo-folwarczny

Rozmiar czcionki
A A A
Zespół pałacowo-folwarczny wraz z założeniem parkowym znajduje się w południowej czę­ści wsi, przy drodze prowadzącej z Górczyny do Starych Drzewiec. Na północny zachód od pałacu usytuowany jest barokowy kościół z połowy XVIII wieku. Pałac i część założe­nia folwarcznego otoczone są murem ceglano-kamiennym. W otoczeniu pałacu zachowa­ły się relikty parku krajobrazowego ze stawem. W kierunku południowo-zachodnim od rezydencji, za parkiem są obiekty gospodarcze z kuźnią, oborą, stodołą oraz przebudowa­nym spichlerzem. Nieużytkowany pałac pozostaje w gestii Agencji Nieruchomości Rol­nych Skarbu Państwa.

Nazwa wsi Zamysłów weszła w użycie po II wonie światowej. Wcześniej funkcjonowa­ły nazwy – niemiecka Hinzendorf oraz spolszczona Hińcze. Pierwsze wzmianki na temat wsi związane są z nadaniem w 1307 roku przez Henryka III głogowskiego dóbr wiejskich Hinzendorf dla klasztoru klarysek w Głogowie. Ciągłość własności klarysek, potwierdzo­na źródłowo w latach 1642-1648, trwała zapewne do czasu pruskiej sekularyzacji zakonów w 1. ćw. XIX wieku. W 1752 roku, najpewniej staraniem klarysek wybudowano barokowy kościół pw. NMP. Od kościoła do posiadłości biegł ceglano-kamienny mur z wewnętrzny­mi niszami, którego fragmenty zachowane są do dziś. W niszach muru mieściły się obrazy lub rzeźby drogi krzyżowej. Może istniał już wówczas wcześniejszy dwór czy dom. Obec­ny pałac datowany jest na przełom wieków XVIII i XIX. Jego fundator pozostaje niezna­ny. Można przypuszczać, że był nim nieustalony sukcesor dóbr po klaryskach. Księgi adre­sowe z 1859 i 1865 roku podają, że właścicielem dworu była Rosalie von Hoven, z domu Sanitz, z Głogowa. W 1880 roku jako właściciel wymieniony został Bernhard Bernuth z Borowa. W 1910 roku majątek przeszedł w ręce Friedricha Karla von Namzer, który był inicjatorem przebudowy i rozbudowy pałacu w 1923 roku, o czym świadczy data „1923” oraz inicjały „V N” umieszczone na dobudowanym tarasie zachodnim.

Pałac zbudowany z cegły i otynkowany, założony został na planie prostokąta. Jest muro­wany z cegły i otynkowany. Regularny rzut został zaburzony poprzez przebudowę z 1923 roku, kiedy dostawiono kwadratowy taras zachodni oraz pomieszczenia gospodarcze z lo­downią w piwnicy po stronie wschodniej. Rezydencja jest dwukondygnacyjna i nakryta dachem mansardowym. Układ wnętrza jest dwutraktowy z obszerną sienią wejściową na osi głównej. Południowa elewacja frontowa otwarta jest na założenie parkowe i staw. Sied­mioosiowa fasada z pseudoryzalitem ma na osi wejście główne ujęte portalem. W części górnej ryzalitu prostokątny otwór okienny flankowany jest przez dwa pilastry kompozy­towe, oparte na profilowanym w łuk belkowaniu. Portal zamknięty jest łagodnym, profi­lowanym łukiem, łączony kluczem. Drzwi wejścia głównego mają oryginalną drewnianą stolarkę. W elewacji tylnej znajduje się analogiczny ryzalit z identycznym portalem, znie­kształconym przebudowami z lat 90. XX wieku. Zlikwidowano także stolarkę drzwiową. Otwory okienne elewacji frontowej i tylnej rozmieszczone są w siedmiu osiach na pierw­szym piętrze i sześciu na parterze. Zamknięte są prostokątnie i posiadają profilowane opa­ski okienne z kluczami. Wnioskując z resztek tynku zachowanego na ścianie południo­wej, między otworami okiennymi znajdowały się wyrobione w tynku prostokątne płyciny. W obszernej sieni głównej, znajdującej się na środkowej osi, zachowały się sklepienia ko­lebkowo-krzyżowe i kolebkowe z lunetami. Drewniane schody wewnętrzne istnieją w sta­nie szczątkowym. Z wyposażenia pozostały w szczątkowych ilościach drewniane ościeża drzwi wewnętrznych oraz nieliczna stolarka okienna bez szklenia.

W okresie powojennym, od 1948 roku, były folwark należał do PGR. Po przekształce­niach własnościowych w latach 90. XX wieku folwark z pałacem podlega Agencji Nieru­chomości Rolnych Skarbu Państwa. W okresie powojennym zmieniono wygląd założe­nia folwarcznego, wznosząc nowe budynki inwentarskie. Pałac przez długie lata pozosta­wał nieużytkowany. W 2002 roku dokonano wymiany pokrycia dachowego oraz rynien i rur spustowych. Zabezpieczono także otwory okienne parteru, a w 2004 roku otwory w dobudowanej części.

Justyna Śmielska-Saniuk
Źródło: "Zamki, dwory i pałace województwa lubuskiego"
Galeria
Zobacz również
Żagań - Park pałacowy
Wokół pałacu powstało urządzone z wielkim gustem założenie...
Żagań - kościół pw. Świętego Krzyża (ul. Szpitalna)
Gotycki kościół, wzniesiony w XIV w., na miejscu wzmiankowanej...
Żagań - zespół poklasztorny augustianów
Zespół poklasztorny augustianów (pl. Klasztorny...
Żagań, park pałacowy
Park w Żaganiu (niem. Sagan), o pow. 77, 49 ha, położony jest...