A A A
Strona główna / Zabytki / Przestępstwa przeciwko zabytkom / Zabytki skradzione i zaginione / Rzeźba Madonny z Dzieciątkiem z pentaptyku Matki B...
Zabytki skradzione i zaginione
30 grudzień 2022
Rzeźba Madonny z Dzieciątkiem z pentaptyku Matki Bożej, św. Augustyna i św. Andrzeja

Rozmiar czcionki
A A A

Miejsce kradzieży/ zaginięcia: kościół  parafialny pw. św. Michała Archanioła w miejscowości Witoszyn, gm. Wymiarki, pow. żagański


Autor / warsztat: Warsztat Mistrza Poliptyku z Gościszowic


Czas powstania: 1517 r.  


Materiał / technika: drewno malowane, złocone


Wymiary: wysokość około 110  cm


Opis:  
Rzeźba ustawiona była w środkowej części szafy ołtarzowej.  Przedstawienie reprezentuje ikonograficzny typ Madonny Apokaliptycznej, stojącej w promienistej glorii na półksiężycu, z Dzieciątkiem na ręku.  Rzeźba opracowana z trzech stron. Postać ujęta frontalne. Madonna  przedstawiona jest na półksiężycu, który ma rogi skierowane do góry. Ubrana jest w suknię o podwyższonym stanie,  układającą się pod paskiem w rozchodzące się  fałdy. Na ramiona ma narzucony drapowany płaszcz, którego połę, zasłaniającą przód sukni, podtrzymuje lewą dłonią. Płaszczyzny płaszcza o dynamicznym, rozbudowanym rysunku fałdów z małżowinowymi odwinięciami brzegów u dołu.  Maria na lewej ręce podtrzymuje nagie Dzieciątko. W prawej dłoni trzyma berło. Głowa postaci lekko pochylona na bok. Twarz pełna o wysokim czole, z  wąskim, długim nosem, drobnymi ustami i małymi oczami, wysoko zarysowanymi cienkimi brwiami oraz małą wystającą brodą. Długie, faliste włosy. Na głowie korona otwarta. Mały Jezus przedstawiony jako  siedzący frontalnie, ze skrzyżowanymi nóżkami, z prawą rączką wyciągniętą w geście błogosławieństwa nad jabłkiem (?) trzymanym w prawej  ręce.  Karnacja postaci cielista z  podbarwionymi karminem policzkami. Włosy brązowe.  Płaszcz, korona, berło -  złocone.  Podbicie płaszcza niebieskie. Księżyc, suknia – srebrzone.


Nr rejestru zabytków: Księga B rejestru zabytków nr 10 poz. 1


Bibliografia:  
Drążkowski R., Witoszyn. Ołtarz Marii Panny. Dokumentacja konserwatorska ołtarza,  1987, mps w Archiwum WUOZ w Zielonej Górze.
Hoffmann H. , Die katholischen Kirchen des Altkreises Sagan, Wrocław 1939, s. 95
Hryburska (?), Witoszyn Dolny, kościół parafialny pw. św. Michała Archanioła – Tryptyk – awers - rzeźba, karta ewidencyjna zabytku, 1965.
Markowski D., Dokumentacja prac konserwatorsko-restauratorskich oraz analiza badawcza i stylistyczna gotyckiego ołtarza głównego, Bydgoszcz 2003, mps w Archiwum WUOZ w Zielonej Górze.
Patała A., Obcy i nieuchwytni. Aktywność pracowni Wilhelma Kalteysena von Oche, Mistrza  Lat 1486-1487 i Mistrza Poliptyku z Gościszowic [w:] Migracje. Sztuka późnogotycka na Śląsku, Wrocław 2018.   Zdrenka J., Corpus Inscriptionum Poloniae T.X z. 13 Powiat żagański, Toruń 2019, s. 66-67.  
Ziomecka A, Śląskie retabula szafowe w drugiej połowie XV i na początku XVI wieku [w:] Roczniki Sztuki Śląskiej t. 10, 1976,  s. 93, fot. 24.


Okoliczności  kradzieży / zaginięcia: Kradzież z włamaniem -  sprawcy wyważyli łomem drzwi wejściowe.  Skradziono 7 rzeźb. W dniu 1.11.2002 r. odzyskano  skradzioną rzeźbę św. Anny Samotrzeć. Pozostałe obiekty  są nadal poszukiwane.


Data utraty: 19/20.01.1998 r.


Nr karty w Krajowym wykazie zabytków skradzionych…:  2661 (PC00331)


Uwagi:  Obecnie w ołtarzu znajduje się kopia rzeźby Madonny z Dzieciątkiem  wykonana przez R. Drążkowskiego przed 2003 r. Rzeźba różni się szczegółami od oryginału.
W 1909 r. ołtarz odnowiony przez malarza Bäckera i rzeźbiarza Bemstena,  przeniesiony został  z kościoła w Lutynce do kościoła w Witoszynie Dolnym.  Podczas  renowacji dodano zwieńczenie z figurą św. Michała Archanioła i nieruchome, malowane skrzydła zewnętrzne (przekształcając tryptyk w pentaptyk) cokół, tabernakulum i rzeźbiarską dekorację antepedium.  H. Hoffmann, następnie  A. Ziomecka  i kolejni badacze odczytali  datę na skrzydle z przedstawieniem św. Rocha jako 1512,  z kolei D. Markowski, a  po nim A. Patała i J. Zdrenka – 1517.
 

Kamila Domagalska

Galeria
Zobacz również
Powołanie Wojewódzkiej Rady Ochrony Zabytków
W dniu 19 lutego 2010 r. Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków...
Jabłonów - naprawa i uruchomienie zegara na wieży kościelnej
Rozpoczęte zostały prace związane z naprawą i uruchomieniem...
Remont elewacji budynku Sądu w Sulechowie
 Zakończone zostały prace przy malowaniu elewacji budynku...
Drewniany dom nr 115 w Sieniawie Żarskiej gm. Żary wpisany do rejestru zabytków.
Dom nr 115 w Sieniawie Żarskiej należy do najstarszych i najcenniejszych...