W dniu 31 maja 2013 r. nastąpiło uroczyste otwarcie wieży dawnego kościoła farnego w Gubinie. W ten sposób zakończone zostały prace, które sfinansowano w ramach programu operacyjnego Transgranicznej Współpracy Polska – Brandenburgia: pt. „Renowacja Wieży Kościoła Farnego w Euromieście Gubin-Guben – warsztaty transgranicznego rozwoju kultury, sztuki i nauki”. Środki na ten cel pozyskano dzięki wielkiemu osobistemu zaangażowaniu Pana Bartłomieja Bartczaka Burmistrza Gubina oraz wielu osób wspierających idee odbudowy największej budowli sakralnej w naszym regionie. Mieszkańcy Gubina i Guben, którzy od wielu lat interesują się losem zniszczonej w 1945 roku fary, podobnie jak odwiedzający nasz region turyści, będą mogli bezpiecznie wejść do wieży dawnej świątyni. Jest to pierwszy, bardzo ważny krok na drodze ku odbudowie zabytku i przywróceniu go społeczeństwu.
Zaproszenie do udziału w uroczystości przyjęli m.in. Pan Marcin Jabłoński Wiceminister Spraw Wewnętrznych, Pan Jerzy Ostrouch Wojewoda Lubuski, Pan Stanisław Iwan Senator RP oraz Pan Czesław Fiedorowicz Prezes Euroregiony Sprewa-Nysa-Bóbr. Wszyscy zaproszeni goście w bardzo ciepłych słowach wyrazili wsparcie i podziękowanie za zaangażowanie władz samorządowych oraz różnych grup społecznych z Polski i Niemiec, które aktywnie od wielu lat włączają się w popularyzację zabytku i działają na rzecz jego odbudowy. Dowodem uznania za długoletnie starania na tym polu są złote odznaki „Za opiekę nad Zabytkami”, które na wniosek Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego przyznał Panu Bartłomiejowi Bartczakowi Burmistrzowi Gubina i Panu Guentere Quiel Prezesowi Stowarzyszenia Wspierającego Odbudowę Fary w Gubinie zs. w Guben. Wręczenia odznak dokonał Pan Jerzy Ostrouch Wojewoda Lubuski przy udziale Barbary Bielinis-Kopeć Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków.
Zniszczona w trakcie działań wojennych, fara w Gubinie nie została dotąd odbudowana. Historia świątyni sięga XIII wieku, gdy wzniesiono w tym miejscu pierwszą romańską budowlę, której relikty kryją się we wnętrzu zachowanych do dnia dzisiejszego ruin późnogotyckiego kościoła. W jego architekturze widoczny jest wpływ pomorskiej szkoły Henryka Brunsberga. Ruina świątyni została częściowo zabezpieczona w 1951 roku oraz w latach 1979–1980, gdy nakryto dachem zakrystię. W 2005 roku rozpoczął się nowy, ważny okres w historii zabytku. Powstała wówczas fundacja „Fara Gubińska – centrum spotkań polsko-niemieckich”, pilotująca program odbudowy świątyni, której aktywnym członkiem był Pan Bartłomiej Bartczak. W tym samym roku w Guben założone zostało „Stowarzyszenie Wspierające Odbudowę Fary w Gubinie”, której prezesem został pan Guenter Quiel. W latach 2006-2008 zabezpieczono koronę murów obwodowych i odbudowano zwieńczenie wieży. Jednocześnie, przy wsparciu wolontariuszy z Niemiec, odgruzowano wnętrze kościoła pod nadzorem archeologicznym oraz wykonano szereg badań, m.in. przy użyciu lasera i georadaru. Wykonano również badania archeologiczno-architektoniczne.
Zachowana do dnia dzisiejszego w stanie zabezpieczonej ruiny, budowla jest orientowana, murowana z cegły. Trójnawowy korpus halowy, czteroprzęsłowy, łączy się z tej samej szerokości prezbiterium z obejściem zamkniętym poligonalnie. Wnętrze obiega wieniec kaplic nakrytych pulpitowymi daszkami. Od północy przylega zakrystia, a od zachodu wieża, sześciokondygnacyjna, zwieńczona attyką i formą ośmiobocznej latarni, nakrytej kopulastym hełmem. Zachowały są mury obwodowe kościoła na całej ich wysokości wraz z przyporami, filarami, a ponadto wieża, zakrystia – zadaszona z dwuprzęsłowym sklepieniem krzyżowo-żebrowym, oraz kaplice między przyporami, zabezpieczone daszkami, przekryte sklepieniami gwiaździstymi i sieciowymi. Taki stan zachowania daje szansę na odbudowę zabytku w jego dawnej formie architektonicznej. O szczegółach rozwiązań przesądzi ogłoszony w tym roku konkurs architektoniczny, którego zadaniem jest wyłonienie najlepszego projektu na odbudowę zabytku. Ma on pełnić m.in. funkcje kulturalne, komunalne, społeczne, turystyczne, naukowe i ekumeniczne. Przed władzami samorządowymi, które są prawnym właścicielem zabytku, stoi więc jeszcze ogromne zadanie nie tylko wyłonienia dobrego i funkcjonalnego projektu, który będzie uwzględniał potrzeby mieszkańców oraz poszanowanie substancji zabytkowej, jak również znalezienie środków finansowych na realizację tego wyzwania jakim jest niewątpliwie odbudowa jednego z najcenniejszych zabytków sztuki sakralnej w naszym regionie.
![Sieniawa Żarska - płyta nagrobna Sophii Benigny von Unruh zm. 1611](https://lwkz.pl/wp-content/uploads/2024/08/Sieniawa-Zarska-plyta-nagrobna-Sophii-Benigny-von-Unruh-zm.-1611-768x1090.jpg)
Późnorenesansowa płyta nagrobna Sophii Benigny von Unruh zm. 1611 r. po narodzeniu
Miejsce kradzieży/ zaginięcia: kościół parafialny pw. świętych Apostołów Piotra i Pawła w Sieniawie Żarskiej, gm. wiejska Żary, pow. żarski Autor