Szukaj

Polityka prywatności
projekt i realizacja Carbo Media

Stadion w Słubicach w rejestrze zabytków

Lubuski Wojewódzki Konserwator Zabytków w dniu 16.06.2014 r. wpisał do rejestru zabytków dawny „Stadion Wschodniomarchijski”, obecnie zespół obiektów sportowych w Słubicach, składający się z płyty głównej stadionu z trybunami, odkrytego basenu z dolną partią wieży do skoków i trybunami, budynku zaplecza z trybunami arkadowymi, czterech boisk ziemnych, podłużnego stawu oraz form komponowanej zieleni. 
Budowę stadionu rozpoczęto w 1914 r., według projektu frankfurckiego radcy budowlanego Otto Morgenschweisa (1869-1944). Inspiracją dla realizacji założenia był Stadion Niemiecki w Berlinie-Grünewald, w zakresie powiązania stadionu z basenem pływackim i zachowania na jego skraju dębu jako dominanty przestrzennej. Pierwsze obiekty sportowe, to jest cztery stadiony ziemne, powstały około 1922 r. Dalsze roboty budowlane prowadzono w latach 1925-1926. Otwarcie zespołu stadionowego nastąpiło w dniu 27 maja 1927 r.
Zespół zrealizowano w nurcie modernizmu. Centralnym elementem założenia jest płyta stadionowa z trybunami i odkrytym basenem z zachowaną dolną partią wieży do skoków. Koronę stadionu wybudowano na pięciostopniowym wale, w formie arkadowych trybun wykonanych z cegły i oblicowanych blokami piaskowca, łamanych w rustykalne ciosy. Ich elewacja tylna wymurowana jest z cegły klinkierowej z niszami, ujmującymi otwory okienne w obu kondygnacjach. Na osi założenia umieszczono niezachowaną do dnia dzisiejszego kładkę prowadzącą do zespołu czterech ziemnych stadionów, usytuowanych w układzie symetrycznym po obu stronach podłużnego stawu. Elementy te zostały podkreślone szpalerami dębów. Ważnym elementem założenia był dąb szypułkowy, umieszczony na tle zespołu oraz form komponowanej zieleni. Projektant wkomponował drzewo w założenie przestrzenne stadionu na wzór dębu Podbielskiego (Podbielski-Eiche), znajdującego się na Stadionie Niemieckim w Berlinie-Grünewald. Formy komponowanej zieleni w ramach zespołu stadionu w Słubicach zostały zrealizowane według projektu architekta krajobrazu Friedricha Wilhelma Hirscha (1887-1957). W latach 1935-1937 kompleks obiektów sportowych powiększono jeszcze o budynek zaplecza (recepcję i salę konferencyjną), utrzymany w nurcie architektury modernistycznej. Do 1945 r. na stadionie odbywały się liczne imprezy sportowe, a także masowe wiece polityczne i msze polowe. Po II wojnie światowej założenie zachowało swoje oryginalne funkcje.
Stadion w Słubiach jest świadectwem epoki, w której powstał, a także czasów późniejszych. O jego wartościach historycznych, świadczy zachowanie kompozycji przestrzennej i formy architektonicznej, będącej odzwierciedleniem historycznego charakteru oraz funkcji. Ponadto stadion był ważnym ośrodkiem regionalnej aktywności sportowej. Zabudowa stadionu spełnia rolę dokumentu historycznego i jest ważnym źródłem do dziejów architektury, historii regionu i sportu. Z uwagi na wymienione aspekty, a także fakt, iż stadion jest unikalnym obiektem sportowym z lat 20. XX w., jego wartość historyczna posiada znaczenie ponadregionalne. Założenie posiada również istotne wartości artystyczne, reprezentując fazę wczesno modernistycznej architektury, porównywalnej z innymi realizacjami na terenie Niemiec, w tym m.in. Stadionem Olimpijskim w Berlinie. Założenie swoim poziomem dorównuje również najlepszym polskim realizacjom zespołów zabudowy sportowej z okresu międzywojennego. Istotną wartością jest m.in. zachowany detal architektoniczny, w tym okładziny trybun, opracowanie cementowych wylewek, detale ogrodzeń i balustrad, formy trybun, basenu oraz dolnej partii wieży do skoków, a nawet murków wydzielających poszczególne elementy założenia. Jest to przykład przemyślanej i dobrze zrealizowanej kompozycji przestrzennej i architektury wraz z wystrojem, które w sposób umiejętny zostały wkomponowane w otaczający krajobraz. W skład założenia wchodzą elementy zieleni o starannie i przemyślanie dobranych gatunkach oraz formach roślinności, które oddzielają w sensie funkcjonalnym poszczególne części założenia, a także regulują stosunki wodne. Wartość artystyczna założenia polega też na konsekwentnym zrealizowaniu założenia sportowego, którego modernistyczne formy podporządkowano rozwiązaniom funkcjonalnym. Na podkreślenie zasługuje zwłaszcza fakt zachowania najważniejszych składników tej kompozycji w niezmienionym kształcie. W związku z powyższym wartość artystyczna założenia jest znacząca, a późniejsze przekształcenia nie obniżyły jego znaczenia. Zespół charakteryzuje się też istotnymi wartościami naukowymi. Założenie jako świadectwo architektury prezentuje różne nurty wczesnego modernizmu. Zespół stadionowy stanowi zarazem doskonały przykład wcielenia w życie teorii budowy stadionów i urządzeń sportowych, znanych z licznych niemieckich opracowań oraz ich polskich odpowiedników. Stadion w Słubicach posiada szczególne znaczenie, ponieważ niemiecka teoria budowy obiektów i urządzeń sportowych stanowiła podstawę dla polskich norm i opracowań teoretycznych. Dlatego też stadion słubicki stanowi praktyczną realizację tych rozważań i był jednym z wielu wzorców dla polskich założeń sportowych. Jego wartość podnosi fakt zachowania w oryginalnym stanie i zarazem przekształcenie wielu tego typu obiektów sportowych w okresie powojennym. W związku z powyższym wartość naukowa zespołu obiektów sportowych jest znacząca, przez co stanowi istotne źródło historyczne, mogące służyć jako przedmiot do szczegółowych badań naukowych. Stadion jest wreszcie symbolem działalności sportowej w regionie.
Należy podkreślić, że niewiele historycznych obiektów sportowych w Polsce zostało objętych ochroną prawną poprzez wpis do rejestru zabytków. Należą do nich zespół torów wyścigów konnych wraz z architekturą i zielenią przy ul. Puławskiej w Warszawie, wybudowany w latach 1925-1939, według projektu Zygmunta Zyberk-Platera, a także zespół zabudowy Akademii Wychowania Fizycznego przy ul. Marymonckiej w Warszawie. W związku z powyższym w interesie społecznym leży obejmowanie tego typu zespołów, jak ten w Słubicach, ochroną prawną poprzez wpis do rejestru zabytków w celu zachowania ich oryginalnych wartości architektonicznych i kompozycyjnych.


 

Zobacz również

Komplet sześciu barokowych świeczników ołtarzowych

Miejsce kradzieży/ zaginięcia: kościół fil. pw. św. Klemensa w miejscowości Borów Polski, gm. Nowe Miasteczko, pow. nowosolski, woj. lubuskie Autor

Skarb ze Szprotawy wśród 10 najważniejszych odkryć polskiej archeologii 2023 r.!

Kwartalnik „Archeologia Żywa” ogłosił niedawno wyniki plebiscytu 10 najważniejszych odkryć polskiej archeologii 2023. Archeologiczne Sensacje 2023. Niezmiernie miło jest nam

Konkurs „Zabytek Zadbany” edycja 2024

Trwa kolejna edycja konkursu „Zabytek Zadbany”.  Jest to doroczny konkurs Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego oraz Generalnego Konserwatora Zabytków, którego

Skip to content